Shloka 30
Śrīcakra–Mantra–Pūjāvidhi: Agastya–Hayagrīva Saṃvāda
Lalitopākhyāna Context
Devanagari script
पूजा त्रैकालिकी नित्यं जपस्तर्पणमेव च / होमो ब्राह्मणभुक्तिश्च पुरश्चरणमुच्यते
Transliteration
pūjā traikālikī nityaṃ japastarpaṇameva ca / homo brāhmaṇabhuktiśca puraścaraṇamucyate
Translation
નિત્ય ત્રિકાળ પૂજા, જપ અને તર્પણ, તેમજ હોમ અને બ્રાહ્મણભોજન—આને જ પુરશ્ચરણ કહે છે।
Word by Word
पूजाworship
पूजा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपूजा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
त्रैकालिकीperformed thrice daily
त्रैकालिकी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootत्रि-कालिक (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; ‘त्रि’ + ‘कालिक’ = ‘three-times-daily’; ‘पूजा’ इति विशेषण
नित्यम्always
नित्यम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb) ‘always’ (accusative used adverbially)
जपःjapa (repetition)
जपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
तर्पणम्libation/satiation offering
तर्पणम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतर्पण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
एवindeed
एव:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
होमःfire-offering
होमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootहोम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन
ब्राह्मणभुक्तिःfeeding of Brahmins
ब्राह्मणभुक्तिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्राह्मण-भुक्ति (प्रातिपदिक; समास)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘ब्राह्मणानां भुक्तिः’ (feeding of Brahmins)
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय (conjunction)
पुरश्चरणम्puraścaraṇa (preliminary observance)
पुरश्चरणम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपुरः-चरण (प्रातिपदिक; समास)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; अव्ययीभाव: ‘पुरः’ (before/preceding) + ‘चरण’ (practice)
उच्यतेis called
उच्यते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)