Shloka 37
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
अहङ्कारस्तु महतस्तस्माद्भूतानि चात्मनः / युगपत्संप्रवर्त्तन्ते भूतान्येवेन्द्रियाणि च
Transliteration
ahaṅkārastu mahatastasmādbhūtāni cātmanaḥ / yugapatsaṃpravarttante bhūtānyevendriyāṇi ca
Translation
મહત્ માંથી અહંકાર ઉત્પન્ન થાય છે; અને તેમાંથી આત્માના ભૂતતત્ત્વો તથા ઇન્દ્રિયો—બન્ને—એકસાથે પ્રવર્તે છે।
Word by Word
अहङ्कारःego-principle (ahaṅkāra)
अहङ्कारः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअहङ्कार (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Singular (एकवचन)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
FormParticle (निपात)
महतःfrom Mahat (the Great principle)
महतः:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootमहत् (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Ablative (5th/पञ्चमी), Singular (एकवचन)
तस्मात्from that
तस्मात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
FormMasculine/Neuter, Ablative, Singular
भूतानिelements/beings
भूतानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)
आत्मनःof itself/of the self
आत्मनः:
Sambandha (षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootआत्मन् (प्रातिपदिक)
FormMasculine (पुंलिङ्ग), Genitive (6th/षष्ठी), Singular (एकवचन)
युगपत्simultaneously
युगपत्:
Sambandha (सम्बन्ध/अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootयुगपत् (अव्यय)
FormAdverb (क्रियाविशेषण)
संप्रवर्तन्तेcome into operation/arise
संप्रवर्तन्ते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootसम्+प्र+वृत् (धातु)
FormPresent (लट्), 3rd person (प्रथमपुरुष), Plural (बहुवचन), Ātmanepada (आत्मनेपद)
भूतानिelements
भूतानि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभूत (प्रातिपदिक)
FormNeuter, Nominative, Plural
एवindeed/just
एव:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
FormParticle (निपात), emphasis
इन्द्रियाणिsense faculties
इन्द्रियाणि:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootइन्द्रिय (प्रातिपदिक)
FormNeuter (नपुंसकलिङ्ग), Nominative (1st/प्रथमा), Plural (बहुवचन)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध/निपात)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
FormConjunction (समुच्चय)