Shloka 44
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
अथ सा जगतां माता महाराज्ञी महोदया / निर्जगामा ग्निपुरता वरद्वारात्प्रतापिनी
Transliteration
atha sā jagatāṃ mātā mahārājñī mahodayā / nirjagāmā gnipuratā varadvārātpratāpinī
Translation
ત્યારે જગતની માતા, મહોદયા મહારાણી, પ્રતિાપિની, વરદ્વારથી અગ્નિપુરના સમક્ષ બહાર નીકળી।
Word by Word
अथthen
अथ:
सम्बन्ध/प्रसङ्गसूचक (Discourse connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; क्रमसूचक/अनन्तरार्थक (indeclinable; then/thereupon)
साshe
सा:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
जगताम्of the worlds
जगताम्:
षष्ठी-सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन
माताmother
माता:
कर्ता (Karta/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
महाराज्ञीthe great queen
महाराज्ञी:
कर्ता (Karta/Subject; apposition)
TypeNoun
Rootमहा + राज्ञी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारय-समास (महती राज्ञी)
महोदयाhighly fortunate
महोदया:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootमहा + उदया (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण; कर्मधारय (महान् उदयः यस्याः/महती उदया)
निर्जगामwent out
निर्जगाम:
क्रिया (Verb/Action)
TypeVerb
Rootनि + √गम् (धातु)
Formलङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
अग्निपुरतःin front of the fire
अग्निपुरतः:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative sense)
TypeIndeclinable
Rootअग्नि + पुरतः (अव्यय)
Formअव्ययीभाव-समास; अव्यय (adverbial); अर्थः—अग्नेः पुरतः (in front of the fire)
वरद्वारात्from the excellent gate
वरद्वारात्:
अपादान (Apādāna/Source)
TypeNoun
Rootवर + द्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; तत्पुरुष (वरं द्वारम्)
प्रतापिनीradiant/majestic
प्रतापिनी:
विशेषण (Qualifier of subject)
TypeAdjective
Rootप्रतापिन् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; विशेषण