Shloka 16
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
कालाग्निरिव संक्रुद्धो निर्जगाम निजात्पुरात् / तालजङ्घादिकैः सार्द्धंपूर्वद्वारे निवेशिते
Transliteration
kālāgniriva saṃkruddho nirjagāma nijātpurāt / tālajaṅghādikaiḥ sārddhaṃpūrvadvāre niveśite
Translation
કાલાગ્નિ સમાન ક્રોધિત થઈ તે પોતાના નગરમાંથી બહાર નીકળ્યો અને પૂર્વદ્વારે નિયુક્ત થયેલા તાલજંઘ આદિ સાથે આગળ વધ્યો.
Word by Word
कालाग्निःthe fire of Time
कालाग्निः:
Upamana (उपमान)
TypeNoun
Rootकाल + अग्नि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (fire of time)
इवlike
इव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमावाचक-अव्यय (comparative particle)
संक्रुद्धःenraged
संक्रुद्धः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसम् + क्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
निर्जगामwent out / emerged
निर्जगाम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनिर् + गम् (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
निजात्from his own
निजात्:
Apadana (अपादान)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (contextual), पञ्चमी (Ablative/पञ्चमी), एकवचन; विशेषण (own)
पुरात्from the city
पुरात्:
Apadana (अपादान)
TypeNoun
Rootपुर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (Ablative), एकवचन
तालजङ्घादिकैःwith (those) such as Tālajaṅgha etc.
तालजङ्घादिकैः:
Sahakari/Karana (सहकारी/करण)
TypeNoun
Rootतालजङ्घा + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन; ‘tālajaṅghā’ (a class/name) + ‘ādi’ (etc.)
सार्द्धम्together with
सार्द्धम्:
Sahartha (सहार्थ)
TypeIndeclinable
Rootसार्द्धम् (अव्यय)
Formसहार्थक-अव्यय (prepositional adverb: ‘together with’)
पूर्वद्वारेat the eastern gate
पूर्वद्वारे:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्व + द्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative/सप्तमी), एकवचन; अधिकरण
निवेशितेhaving been stationed/placed
निवेशिते:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeAdjective
Rootनि + विश् (धातु) + णिच् + क्त (कृदन्त)
Formणिजन्त-क्त (causative past participle); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘having been stationed/placed’ (agreeing with पूर्वद्वारे)