Shloka 116
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
नाशयामास दिव्यास्त्रैः क्षणाद्राक्षससैनिकम् / मर्दयामास पौलस्त्यं कुंभकर्णं च सोदरम् / लक्ष्मणो मेघनादं च महावीरमनाशयत्
Transliteration
nāśayāmāsa divyāstraiḥ kṣaṇādrākṣasasainikam / mardayāmāsa paulastyaṃ kuṃbhakarṇaṃ ca sodaram / lakṣmaṇo meghanādaṃ ca mahāvīramanāśayat
Translation
દિવ્ય અસ્ત્રોથી તેમણે ક્ષણમાં રાક્ષસસેનાનો નાશ કર્યો. પૌલસ્ત્ય કુંભકર્ણ અને તેના સહોદરને દબાવી દીધા; અને લક્ષ્મણે મહાવીર મેઘનાદનો સંહાર કર્યો।
Word by Word
नाशयामासdestroyed
नाशयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनश् (धातु) → नाशय (णिच् causative)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोगः (causative): नाशयामास = नाशयति स्म/नाशयामास (destroyed)
दिव्य-अस्त्रैःwith divine weapons
दिव्य-अस्त्रैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootदिव्य (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक) (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति (करण/inst.), बहुवचन; कर्मधारयः: दिव्यानि अस्त्राणि (with divine weapons)
क्षणात्in a moment
क्षणात्:
Apadana (अपादान/काल)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति (अपादान/abl.), एकवचन; कालवाचक-अपादान (within/from a moment)
राक्षस-सैनिकम्the demon army
राक्षस-सैनिकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक) + सैनिक (प्रातिपदिक) (समास)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म/acc.), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: राक्षसानां सैनिकम् (the army of demons)
मर्दयामासcrushed / struck down
मर्दयामास:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootमृद्/मर्द् (धातु) → मर्दय (णिच् causative)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; णिच्-प्रयोगः: मर्दयामास (crushed/beat)
पौलस्त्यम्Paulastya (Rāvaṇa)
पौलस्त्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपौलस्त्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म/acc.), एकवचन; विशेषनाम (name/epithet)
कुम्भकर्णम्Kumbhakarṇa
कुम्भकर्णम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुम्भकर्ण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषनाम
चand
च:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction: and)
स-उदरम्his brother (born of the same mother)
स-उदरम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootस (अव्यय/उपसर्गसदृश) + उदर (प्रातिपदिक) (समास)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः: सहोदरम् (having the same womb; brother)
लक्ष्मणःLakṣmaṇa
लक्ष्मणः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति (कर्ता/nom.), एकवचन
मेघनादम्Meghanāda (Indrajit)
मेघनादम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमेघनाद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति (कर्म/acc.), एकवचन; विशेषनाम (Indrajit)
चand
च:
Sambandha (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयबोधक
महा-वीरम्the great hero
महा-वीरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootमहा (प्रातिपदिक) + वीर (प्रातिपदिक) (समास)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः: महान् वीरः (a great hero)
अनाशयत्destroyed
अनाशयत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootनश् (धातु) → नाशय (णिच् causative)
Formलङ् (Imperfect/अनद्यतनभूत), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; उपसर्ग: अन्- (intensive/augment-like in text); अर्थः: अनाशयत् = नाशयत् (destroyed)