Shloka 105
Viśukra–Viṣaṅga-vadha (The Slaying of Viśukra and Viṣaṅga) — Lalitopākhyāna
Devanagari script
क्षणाद्विदारयामास नखैः कुलिशकर्कशैः / बलीन्द्रास्त्रं महाघोरं सर्वदैवतनाशनम् / अमुञ्चल्ललिता देवी प्रतिभण्डमहासुरम्
Transliteration
kṣaṇādvidārayāmāsa nakhaiḥ kuliśakarkaśaiḥ / balīndrāstraṃ mahāghoraṃ sarvadaivatanāśanam / amuñcallalitā devī pratibhaṇḍamahāsuram
Translation
ક્ષણમાત્રમાં વજ્રસમાન કઠોર નખોથી (તેને) વિદારણ કર્યું. ત્યારબાદ લલિતા દેવી સર્વ દેવતાઓનો નાશ કરનાર, મહાઘોર ‘બલીન્દ્રાસ્ત્ર’ પ્રતિભંડ મહાસુર પર છોડ્યું.
Word by Word
क्षणात्in a moment; immediately
क्षणात्:
अपादान (Apadāna/Ablative source)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन; अव्ययीभावार्थे—‘क्षणात्’ = immediately
विदारयामासtore apart; ripped
विदारयामास:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवि + दृ (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्; causative sense via -य- (विदारय-)
नखैःwith (his) nails
नखैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootनख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
कुलिश-कर्कशैः(nails) hard like a thunderbolt
कुलिश-कर्कशैः:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeAdjective
Rootकुलिश (प्रातिपदिक) + कर्कश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; कर्मधारयः—‘कुलिशवत् कर्कशैः’ (hard like a thunderbolt); विशेषणम् (qualifying नखैः)
बलीन्द्र-अस्त्रम्Bali-Indra’s weapon
बलीन्द्र-अस्त्रम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootबलीन्द्र (प्रातिपदिक) + अस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘बलीन्द्रस्य अस्त्रम्’
महाघोरम्very terrible
महाघोरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootमह (उपसर्ग/पूर्वपद) + घोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः—‘महच्च तत् घोरम्’ विशेषणम् (qualifying अस्त्रम्)
सर्व-दैवत-नाशनम्destroyer of all gods
सर्व-दैवत-नाशनम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक) + दैवत (प्रातिपदिक) + नाशन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः—‘सर्वेषां दैवतानां नाशनम्’ विशेषणम् (qualifying अस्त्रम्)
अमुञ्चत्released; discharged
अमुञ्चत्:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपदम्
ललिताLalitā
ललिता:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootललिता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
देवीthe Goddess
देवी:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootदेवी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; उपपद-विशेष्यभावे—ललितायाः विशेषण/अप्पोज़िशन
प्रतिभण्ड-महासुरम्the great demon Pratibhaṇḍa
प्रतिभण्ड-महासुरम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootप्रतिभण्ड (प्रातिपदिक) + महा (पूर्वपद) + असुर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारयः—‘प्रतिभण्डः स महाऽसुरः’