Shloka 37
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
षष्ठे काले निवर्त्तते तदा प्राहुर्विपर्ययात् / सत्यस्तु सप्तमो लोको ह्यपुनर्मार्गगामिनाम्
Transliteration
ṣaṣṭhe kāle nivarttate tadā prāhurviparyayāt / satyastu saptamo loko hyapunarmārgagāminām
Translation
છઠ્ઠા કાળે (જીવ) વિપર્યયથી પાછો વળે છે—એવું કહે છે; પરંતુ જે પુનર્જન્મના માર્ગે ફરી નથી જતા, તેમના માટે સાતમો લોક સત્યલોક છે.
Word by Word
षष्ठेin the sixth
षष्ठे:
विशेषण (of काले)
TypeAdjective
Rootषष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
कालेat the time/period
काले:
अधिकरण (काल)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
निवर्ततेreturns/ceases/withdraws
निवर्तते:
क्रिया (verb)
TypeVerb
Rootनि-वृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद
तदाthen
तदा:
अधिकरण (काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
प्राहुःthey declare/say
प्राहुः:
क्रिया (verb)
TypeVerb
Rootप्र-आह्/अह् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; ‘they say’
विपर्ययात्from reversal/contrary change
विपर्ययात्:
अपादान (cause/source)
TypeNoun
Rootविपर्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन
सत्यःtrue; Satya (name)
सत्यः:
विशेषण (of लोकः)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तुbut/indeed
तु:
सम्बन्ध (contrast)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेष (adversative/emphatic particle)
सप्तमःseventh
सप्तमः:
विशेषण (of लोकः)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
लोकःworld/realm
लोकः:
कर्ता/विधेय (subject/predicate)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
हिindeed
हि:
सम्बन्ध (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/हेतु
अपुनर्मार्गगामिनाम्of those who go on the no-return path
अपुनर्मार्गगामिनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootअ + पुनर् + मार्ग + गामिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष (अपुनर्मार्गं गच्छन्ति ये); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन