Shloka 25
Ābhūta-saṃplava & Loka-vibhāga
Dissolution Threshold and the Fourteen Abodes
Devanagari script
सत्येति ब्रह्मणः शब्दः सत्तामात्रस्तु स स्मृतः / ब्रह्मलोकस्ततः सत्यः सप्तमः स तु भास्वरः
Transliteration
satyeti brahmaṇaḥ śabdaḥ sattāmātrastu sa smṛtaḥ / brahmalokastataḥ satyaḥ saptamaḥ sa tu bhāsvaraḥ
Translation
‘સત્ય’ એ બ્રહ્મનો શબ્દ છે; તે માત્ર ‘સત્તા’ સ્વરૂપ તરીકે સ્મૃત છે. તેથી બ્રહ્મલોક ‘સત્ય’ કહેવાય; તે સાતમો અને તેજસ્વી લોક છે.
Word by Word
सत्य“satya” (truth)
सत्य:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); ‘इति’पूर्वपदेन उद्धृतम्
इतिthus
इति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरणार्थक (quotative)
ब्रह्मणःof Brahman
ब्रह्मणः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular)
शब्दःword/term
शब्दः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootशब्द (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
सत्ता-मात्रःmere existence only
सत्ता-मात्रः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसत्ता (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifying ‘शब्दः’)
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेषार्थक (adversative/emphatic particle)
सःit/he
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
स्मृतःis regarded/remembered
स्मृतः:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootस्मृ (धातु) क्त-प्रत्यय (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतभावे (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थे ‘is considered/remembered’
ब्रह्म-लोकःBrahma-world (Brahmaloka)
ब्रह्म-लोकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular)
ततःtherefore/from that
ततः:
Apadana (अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/हेतुवाचक (ablative adverb: ‘therefore/from that’)
सत्यःtrue/real; named Satya
सत्यः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसत्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); विशेषणम् (qualifying ‘ब्रह्मलोकः’)
सप्तमःseventh
सप्तमः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसप्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन (Singular); क्रमवाचक (ordinal)
सःit/he
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तुindeed
तु:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; विशेषार्थक
भास्वरःshining, radiant
भास्वरः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootभास्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘सः’)