Shloka 53
Bhaṇḍāsuraprādurbhāva
Rise and Consecration of Bhaṇḍāsura
Devanagari script
तच्छ्रुत्वा नृपतिं प्राह श्रुतवर्मा विमृश्य च / षष्टिवर्षसहस्राणां राज्यं तव शिवार्पितम्
Transliteration
tacchrutvā nṛpatiṃ prāha śrutavarmā vimṛśya ca / ṣaṣṭivarṣasahasrāṇāṃ rājyaṃ tava śivārpitam
Translation
આ સાંભળી શ્રુતવર્માએ વિચાર કરીને રાજાને કહ્યું—તમારું સાઠ હજાર વર્ષનું રાજ્ય શિવને અર્પિત છે.
Word by Word
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘that’ (object of hearing)
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु) + त्वा (क्त्वा)
Formक्त्वान्त-अव्यय (absolutive)
नृपतिम्the king
नृपतिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनृपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (नृणां पतिः)
प्राहsaid
प्राह:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/ब्रू (धातु)
Formलिट्-लकार (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
श्रुतवर्माŚrutavarmā
श्रुतवर्मा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootश्रुतवर्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नाम; कर्मधारय-समास (श्रुतं वर्म यस्य/श्रुतं वर्म इव) (lexicalized proper name)
विमृश्यhaving reflected
विमृश्य:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootवि+मृश् (धातु) + ल्यप्
Formल्यप्-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
षष्टिsixty
षष्टि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootषष्टि (प्रातिपदिक; संख्या)
Formसंख्यावाचक; समास-पूर्वपद
वर्षyears
वर्ष:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-बहुवचन (समास-पूर्वपद)
सहस्राणाम्of thousands
सहस्राणाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; द्विगु-समास: षष्टिवर्षसहस्राणि (sixty-year-thousands)
राज्यम्kingdom/rule
राज्यम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तवyour
तव:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन
शिवto Śiva/by Śiva
शिव:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootशिव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-एकवचन (समास-पूर्वपद)
अर्पितम्dedicated/offered
अर्पितम्:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअर्प् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: शिव-अर्पितम् (शिवाय/शिवेन अर्पितम्)