Shloka 6
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
मनोर्वैवस्वतस्येमं सांप्रतस्य महात्मंनः / विस्तरेणानुपूर्व्या च निसर्गं शृणुत द्विजाः
Transliteration
manorvaivasvatasyemaṃ sāṃpratasya mahātmaṃnaḥ / vistareṇānupūrvyā ca nisargaṃ śṛṇuta dvijāḥ
Translation
હે દ્વિજોએ! વર્તમાન મહાત્મા વૈવસ્વત મનુની આ સૃષ્ટિને ક્રમશઃ અને વિસ્તારે સાંભળો।
Word by Word
मनोःof Manu
मनोः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootमनु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
वैवस्वतस्यof Vaivasvata
वैवस्वतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootवैवस्वत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; विशेषणम् (son of Vivasvat)
इमम्this
इमम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; सर्वनाम
सांप्रतस्यof the present
सांप्रतस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootसांप्रतम्/सांप्रत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; विशेषणम्
महात्मनःof the great-souled (one)
महात्मनः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeAdjective
Rootमहात्मन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; समासः महा + आत्मन् (कर्मधारयः)
विस्तरेणin detail
विस्तरेण:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootविस्तर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करणम्
अनुपूर्व्याin sequence
अनुपूर्व्या:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootअनुपूर्वी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3), एकवचन; करणम्
चand
च:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
निसर्गम्creation/origin
निसर्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनिसर्ग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन
शृणुतhear/listen
शृणुत:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष (2nd person), बहुवचन; परस्मैपदम्
द्विजाःO twice-born (Brahmins)
द्विजाः:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1), बहुवचन; (सम्बोधनार्थे अपि) समासः द्वि + ज (कर्मधारयः: 'twice-born')