Shloka 33
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
मन्वन्तराधिकारेषु वर्त्तन्ते ऽत्र सकृत्सकृत् / विनिवृत्ताधिकारास्ते महार्लोकं समाश्रिताः
Transliteration
manvantarādhikāreṣu varttante 'tra sakṛtsakṛt / vinivṛttādhikārāste mahārlokaṃ samāśritāḥ
Translation
અહીં તેઓ મન્વંતરાધિકારોમાં વારંવાર પ્રવર્તે છે. અધિકારથી નિવૃત્ત થયા પછી તેઓ મહર્લોકનો આશ્રય લે છે.
Word by Word
मन्वन्तर-अधिकारेषुin the offices/periods of the Manvantaras
मन्वन्तर-अधिकारेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Locative)
TypeNoun
Rootमन्वन्तर (प्रातिपदिक) + अधिकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/सप्तमी), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (मन्वन्तरस्य अधिकारः)
वर्तन्तेthey proceed/continue
वर्तन्ते:
क्रिया (Kriyā/Verb)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd), बहुवचन; आत्मनेपद
अत्रhere
अत्र:
देशाधिकरण (Locative adjunct)
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
सकृत्once
सकृत्:
कालाधिकरण (Temporal adjunct)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
सकृत्again/once more
सकृत्:
कालाधिकरण (Temporal adjunct)
TypeIndeclinable
Rootसकृत् (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरुक्ति (repetition)
विनिवृत्त-अधिकाराःthose whose authority has ceased
विनिवृत्त-अधिकाराः:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeAdjective
Rootविनिवृत्त (कृदन्त; नि+वृत्) + अधिकार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), बहुवचन; कर्मधारय-समास (विनिवृत्तः अधिकारः येषाम्/ये)
तेthey
ते:
कर्ता (Kartā/Subject)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; सर्वनाम
महार्-लोकम्the great world (exalted realm)
महार्-लोकम्:
कर्म (Karma/Object)
TypeNoun
Rootमहार् (प्रातिपदिक) + लोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/द्वितीया), एकवचन; कर्मधारय-समास (महान् लोकः)
समाश्रिताःhaving resorted to
समाश्रिताः:
कर्ता-विशेषण (Predicate adjective of subject)
TypeAdjective
Rootसम्+आ+श्रि (धातु) → समाश्रित (कृदन्त; भूतकृदन्त/क्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त भूतकृदन्त (past passive participle)