Shloka 137
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
तस्मादुदकभृत्सूर्यस्तपतीति हि कथ्यते / नावृष्ट्या तपते सूर्य्यो नावृष्ट्या परिषिच्यते
Transliteration
tasmādudakabhṛtsūryastapatīti hi kathyate / nāvṛṣṭyā tapate sūryyo nāvṛṣṭyā pariṣicyate
Translation
આથી સૂર્યને ‘ઉદકભૃત્’ કહેવામાં આવે છે—જળ ધારણ કરીને તે તપે છે. અનાવૃષ્ટિમાં સૂર્ય દહકે છે અને અનાવૃષ્ટિમાં તે શીતળ જળથી સિંચાતો નથી.
Word by Word
तस्मात्therefore/from that
तस्मात्:
अपादान (Apādāna/source)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसक (m./n.), पञ्चमी (5th/ablative), एकवचन
उदकभृत्water-bearer
उदकभृत्:
विशेषण (Qualifier)
TypeNoun
Rootउदक-भृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास ‘उदकं बिभर्ति’ (water-bearer)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा, एकवचन
तपतिheats/burns
तपति:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
इतिthus
इति:
सम्बन्ध/निपात (Quotative)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/इत्यर्थक-अव्यय (quotative particle)
हिindeed
हि:
सम्बन्ध/निपात (Particle)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतौ/निश्चये निपात (particle: indeed/for)
कथ्यतेis said/called
कथ्यते:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootकथ् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)
नnot
न:
सम्बन्ध/निपात (Negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
आवृष्ट्याby rain
आवृष्ट्या:
करण (Karaṇa/instrument)
TypeNoun
Rootआ-वृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया, एकवचन; ‘rainfall’
तपतेheats/burns
तपते:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्ता (Kartā/subject)
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग (m.), प्रथमा, एकवचन
नnot
न:
सम्बन्ध/निपात (Negator)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
आवृष्ट्याby rain
आवृष्ट्या:
करण (Karaṇa/instrument)
TypeNoun
Rootआ-वृष्टि (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग (f.), तृतीया, एकवचन
परिषिच्यतेis sprinkled/watered
परिषिच्यते:
क्रिया (Kriyā)
TypeVerb
Rootपरि-सिच् (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद; कर्मणि प्रयोग (passive)