Shloka 125
Vaṃśānuvārṇana and the Transition to the Fourth (Upasaṃhāra) Pada
Devanagari script
शून्येषु लोकस्थानेषु महान्तेषु भुवादिषु / देवेषु च गतेष्वूर्द्ध्वं सायुज्यं कल्पवासिनाम्
Transliteration
śūnyeṣu lokasthāneṣu mahānteṣu bhuvādiṣu / deveṣu ca gateṣvūrddhvaṃ sāyujyaṃ kalpavāsinām
Translation
ભુવ આદિ મહાન લોકસ્થાનો શૂન્ય થઈ જાય અને દેવો પણ ઉપર ગમન કરે ત્યારે કલ્પવાસીઓને સાયુજ્ય (પરમ એકત્વ) પ્રાપ્ત થાય છે।
Word by Word
शून्येषुempty
शून्येषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootशून्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; agreeing with लोकस्थानेषु
लोक-स्थानेषुin the places of the worlds
लोक-स्थानेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक) + स्थान (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (लोकस्य स्थानानि); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; Locative plural
महान्तेषुgreat, vast
महान्तेषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootमहन्त् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; agreeing with लोक-स्थानेषु
भुव-आदिषुin Bhū and the other (worlds)
भुव-आदिषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Domain)
TypeNoun
Rootभुव्/भू (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (भुवः आदयः येषु); सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; Locative plural
देवेषुwhen the gods
देवेषु:
अधिकरण (Adhikaraṇa/Location)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; Locative plural
चand
च:
सम्बन्ध/निपात (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)
गतेषुhaving gone
गतेषु:
विशेषण (Qualifier)
TypeAdjective
Rootगत (कृदन्त-प्रातिपदिक; √गम्)
Formभूतकृदन्त (past participle), सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन; agreeing with देवेषु
ऊर्ध्वम्upwards; thereafter
ऊर्ध्वम्:
क्रियाविशेषण (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootऊर्ध्वम् (अव्यय)
Formदेश/काल-वाचक अव्यय (adverb: upward/afterwards)
सायुज्यम्union, absorption
सायुज्यम्:
कर्म/फल (Result/State)
TypeNoun
Rootसायुज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; here as nominative/accusative in ellipsis (state attained)
कल्प-वासिनाम्of the dwellers of the kalpa
कल्प-वासिनाम्:
सम्बन्ध (Sambandha/Genitive)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक) + वासिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कल्पे वासिनः); पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/षष्ठी), बहुवचन; Genitive plural