Adhyaya 18

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीय उपोद्धातपादे श्राद्धकल्पे तिथिश्राद्धवर्णनं नाम सप्तदशो ऽध्यायः // १७// बृहस्पतिरुवाच यमस्तु यानि श्राद्धानि प्रोवाच शशबिन्दवे / तानि मे शृणु कार्याणि नक्षत्रेषु पृथक् पृथक्

આ રીતે શ્રીબ્રહ્માંડ મહાપુરાણમાં, વાયુપ્રોક્ત મધ્યભાગના તૃતીય ઉપોદ્ધાતપાદમાં, શ્રાદ્ધકલ્પે ‘તિથિશ્રાદ્ધવર્ણન’ નામે સત્તરમો અધ્યાય. બૃહસ્પતિએ કહ્યું—યમે શશબિંદુને જે જે શ્રાદ્ધ કહ્યાં, તે મારી પાસે સાંભળો; નક્ષત્ર મુજબ અલગ અલગ કરવાનાં છે.

Verse 2

श्राद्धं यः कृत्तिकायोगं कुरुते सततं नरः / अग्नीनाधाय स स्वर्गे राजते सुदृढव्रतः

જે મનુષ્ય કૃત્તિકા-યોગમાં સતત શ્રાદ્ધ કરે છે, તે અગ્નિ સ્થાપી, દૃઢવ્રતી બની, સ્વર્ગમાં તેજસ્વી થાય છે.

Verse 3

अपत्यकामो रोहिण्यां सौम्ये तेजस्विना भवेत् / प्रायशः क्रूरकर्माणि आर्द्रायां श्राद्धमाचरन्

સંતાનકામી મનુષ્ય રોહિણીમાં શ્રાદ્ધ કરે તો તે સૌમ્ય અને તેજસ્વી બને છે. પરંતુ આર્દ્રામાં શ્રાદ્ધ આચરનાર સામાન્ય રીતે ક્રૂર કર્મોમાં પ્રવૃત્ત થાય છે.

Verse 4

क्षेत्रभागी भवेत्पुत्री श्राद्धं कृत्वा पुनर्वसौ / पुष्टिकामः पुनस्तिष्ये श्राद्धं कुर्वीत मानवः

પુનર્વસુમાં શ્રાદ્ધ કરવાથી પુત્રીને પિતૃક્ષેત્ર/ભૂમિમાં ભાગ મળે છે. અને જે પુષ્ટિ ઇચ્છે, તે તિષ્ય (પુષ્ય) નક્ષત્રમાં ફરી શ્રાદ્ધ કરે.

Verse 5

आश्लेषासु पितॄनर्चन्वीरान्पुत्रानवाप्नुयात् / जातीनां भवति श्रेष्ठो मघासु श्राद्धमाचरन्

આશ્લેષા નક્ષત્રમાં પિતૃઓનું અર્ચન કરનાર મનુષ્ય વીર પુત્રો પ્રાપ્ત કરે છે. અને મઘા નક્ષત્રમાં શ્રાદ્ધ આચરનાર પોતાની જાતિમાં શ્રેષ્ઠ બને છે.

Verse 6

फाल्गुनीषु पितॄनर्चन्सौभाग्यं लभते नरः / प्रदानशीलः सापत्य उत्तरासु करोति यः

ફાલ્ગુની નક્ષત્રોમાં પિતૃઓનું અર્ચન કરનાર નર સૌભાગ્ય પામે છે. અને ઉત્તરાઓમાં દાનશીલ બની શ્રાદ્ધ કરનાર સંતાનસહિત સમૃદ્ધ થાય છે.

Verse 7

संसत्सु मुख्यो भवति हस्ते ऽभ्यर्च्य पितॄनपि / चित्रायां चैव यः कुर्यात्पश्येद्रूपवतः सुतान्

હસ્ત નક્ષત્રમાં પિતૃઓનું અર્ચન કરનાર સભાઓમાં મુખ્ય બને છે. અને ચિત્રા નક્ષત્રમાં શ્રાદ્ધ કરનાર રૂપવાન પુત્રોને પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 8

स्वातिना चैव यः कुर्याद्वाणिज्ये लाभमाप्नुयात् / पुत्रार्थी तु विशाखासु श्राद्धमीहेत मालवः

સ્વાતિ નક્ષત્રમાં શ્રાદ્ધ કરવાથી વેપારમાં લાભ મળે છે. અને પુત્ર ઇચ્છનારએ વિશાખા નક્ષત્રમાં શ્રાદ્ધ કરવાનો પ્રયત્ન કરવો જોઈએ.

Verse 9

अनुराधासु कुर्वाणो नरश्चक्रं प्रवर्त्तयेत् / आधिपत्यं भवेच्छ्रेष्ठं ज्येष्ठायां सततं तु यः

અનુરાધા નક્ષત્રમાં શ્રાદ્ધ કરનાર પ્રભાવ અને સમૃદ્ધિનું ચક્ર ચલાવે છે. અને જે જ્યેષ્ઠા નક્ષત્રમાં સતત શ્રાદ્ધ કરે છે, તેને શ્રેષ્ઠ આધિપત્ય પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 10

मूलेनारोग्यमिच्छन्ति ह्याषाढासु महद्यशः / उत्तरासु तु कुर्वाणो वीतशोको भवेन्नरः

મૂળ નક્ષત્રે આરોગ્ય ઇચ્છે છે; આષાઢમાં મહાન યશ મળે. ઉત્તરાષાઢમાં કરનાર મનુષ્ય શોકરહિત બને છે.

Verse 11

श्रवणेन तु लोकेषु प्राप्नुयात्परमां गतिम् / राज्यभागी धनिष्ठासु प्राप्नुया द्विपुलं धनम्

શ્રવણ નક્ષત્રે કરવાથી લોકોમાં પરમ ગતિ મળે છે. ધનિષ્ઠામાં કરનાર રાજ્યનો ભાગ પામે અને દ્વિગુણું ધન મેળવે.

Verse 12

श्राद्धनिर्जितलोकश्च वेदान् सांगानवाप्नुयात् / नक्षत्रैर्वारुणैः कुर्वन्भिषक्सिद्धिमवाप्नुयात्

શ્રાદ્ધથી લોકોને જીતીને વેદો અંગો સહિત પ્રાપ્ત થાય છે. વારુણ નક્ષત્રોમાં કરવાથી વૈદ્યક-સિદ્ધિ મળે છે.

Verse 13

पूर्वप्रौष्ठ पदे कुर्वन्विन्देताजीविकान्बहून् / उत्तरास्वनतिक्रम्य विन्देद्गा वै सहस्रशः

પૂર્વપ્રૌષ્ઠપદામાં કરનાર અનેક આજીવિકા મેળવે છે. ઉત્તરાષાઢમાં નિયમ ન તોડી કરવાથી સહસ્રો ગાયો પ્રાપ્ત થાય છે.

Verse 14

बहुकुप्यकृतं द्रव्यं विन्देत्कुर्वन्सुरेवतीम् / अश्वानश्वयुजा भक्तो भरण्यां साधुसत्तमः

સુરેવતી નક્ષત્રે કરવાથી અનેક પાત્રોમાં સંગ્રહિત દ્રવ્ય મળે છે. અશ્વયુજમાં ભક્તને અશ્વો મળે; ભરણীতে તે સાધુઓમાં શ્રેષ્ઠ બને છે.

Verse 15

इमं श्राद्धविधिं कुर्वञ्छशबिन्दुर्महीमिमाम् / कृत्स्नां बलेन सो ऽक्लिष्ठो लभ्ध्वा च प्रशशास ह

આ શ્રાદ્ધવિધિ આચરતો શશબિંદુ પોતાના બળથી નિર્વિઘ્ને આ સમગ્ર પૃથ્વી મેળવી અને પછી તેનું સુશાસન કર્યું.