Srimad Bhagavatam — Saptama Skandha, Shloka 27
Brahmacarya and Vānaprastha Duties; Gradual Dissolution of Bodily Identity
वाचमग्नौ सवक्तव्यामिन्द्रे शिल्पं करावपि । पदानि गत्या वयसि रत्योपस्थं प्रजापतौ ॥ २६ ॥ मृत्यौ पायुं विसर्गं च यथास्थानं विनिर्दिशेत् । दिक्षु श्रोत्रं सनादेन स्पर्शेनाध्यात्मनि त्वचम् ॥ २७ ॥ रूपाणि चक्षुषा राजन् ज्योतिष्यभिनिवेशयेत् । अप्सु प्रचेतसा जिह्वां घ्रेयैर्घ्राणं क्षितौ न्यसेत् ॥ २८ ॥
vācam agnau savaktavyām indre śilpaṁ karāv api padāni gatyā vayasi ratyopasthaṁ prajāpatau
પછી વાણી અને વાક્-ઇન્દ્રિયને અગ્નિમાં અર્પણ કરવી; શિલ્પકૌશલ્ય અને બંને હાથ ઇન્દ્રને આપવાં; ગતિશક્તિ સહિત પગ ભગવાન વિષ્ણુને; રતિ સહિત ઉપસ્થ પ્રજાપતિને; પાયુ અને વિસર્જનશક્તિ યથાસ્થાને મૃત્યુને. શ્રવણ-ઇન્દ્રિય અને શબ્દ દિશાઓના અધિદેવતાઓને; સ્પર્શ સહિત ત્વચા વાયુને; દૃષ્ટિ સહિત રૂપ સૂર્યને; વરુણ સહિત જિહ્વા જળને; અને અશ્વિનીકુમારો સહિત ઘ્રાણ તથા ગંધવિષય પૃથ્વીને અર્પણ કરવાં।
FAQs
This verse describes a disciplined inner withdrawal: assigning bodily functions to their cosmic controllers and merging the senses back into their subtle sources, cultivating detachment and God-centered remembrance.
Parīkṣit was preparing for imminent death; Śukadeva instructs him in a yogic method of detachment that supports steady concentration for hearing and remembering Bhagavān.
Practice sense-discipline: reduce distraction, consciously redirect hearing and touch away from agitation and toward sādhana—especially śravaṇa (hearing) and smaraṇa (remembrance) of the Lord.