Adhyaya 33

Verse 1

श्रीशुक उवाच इत्थं भगवतो गोप्य: श्रुत्वा वाच: सुपेशला: । जहुर्विरहजं तापं तदङ्गोपचिताशिष: ॥ १ ॥

શ્રીશુકદેવ બોલ્યા—ભગવાનના અતિ મોહક વચનો સાંભળીને ગોપીઓએ વિરહજન્ય તાપ ત્યજી દીધો. તેમના દિવ્ય અંગોના સ્પર્શથી તેઓ આશીર્વાદોથી પરિપૂર્ણ થઈ, ઇચ્છાઓ પૂર્ણ થયાની અનુભૂતિ કરવા લાગી।

Verse 2

तत्रारभत गोविन्दो रासक्रीडामनुव्रतै: । स्त्रीरत्नैरन्वित: प्रीतैरन्योन्याबद्धबाहुभि: ॥ २ ॥

ત્યાં યમુના કાંઠે ગોવિંદે વ્રતનિષ્ઠ, સ્ત્રીઓમાં રત્ન સમી પ્રીતિમય ગોપીઓ સાથે રાસક્રીડા આરંભી. તેઓ આનંદથી એકબીજાની બાહો જોડીને નૃત્ય કરવા લાગી।

Verse 3

रासोत्सव: सम्प्रवृत्तो गोपीमण्डलमण्डित: । योगेश्वरेण कृष्णेन तासां मध्ये द्वयोर्द्वयो: । प्रविष्टेन गृहीतानां कण्ठे स्वनिकटं स्त्रिय: । यं मन्येरन् नभस्तावद् विमानशतसङ्कुलम् । दिवौकसां सदाराणामौत्सुक्यापहृतात्मनाम् ॥ ३ ॥

રાસોત્સવ શરૂ થયો; ગોપીઓ વૃત્તમાં ગોઠવાઈ તેને શોભાવતી હતી. યોગેશ્વર શ્રીકૃષ્ણે પોતાને વિસ્તારી દરેક બે ગોપીઓની વચ્ચે પ્રવેશ કર્યો અને તેમના કણ્ઠે બાહુ મૂકી આલિંગન કર્યું. ત્યારે દરેક ગોપીએ માન્યું કે કૃષ્ણ તો માત્ર મારી જ પાસે છે. દેવતાઓ અને તેમની પત્નીઓ આ રાસ જોવા ઉત્સુક થઈ, સૈકડો દિવ્ય વિમાનો વડે આકાશ ભરવા લાગ્યા।

Verse 4

ततो दुन्दुभयो नेदुर्निपेतु: पुष्पवृष्टय: । जगुर्गन्धर्वपतय: सस्त्रीकास्तद्यशोऽमलम् ॥ ४ ॥

ત્યારે આકાશમાં દુન્દુભિઓ ગુંજ્યાં અને પુષ્પવૃષ્ટિ વરસી. ગંધર્વોના અધિપતિઓ પત્નીઓসহ શ્રીકૃષ્ણનું નિર્મળ યશ ગાવા લાગ્યા.

Verse 5

वलयानां नूपुराणां किङ्किणीनां च योषिताम् । सप्रियाणामभूच्छब्दस्तुमुलो रासमण्डले ॥ ५ ॥

રાસમંડળમાં પ્રિય શ્રીકૃષ્ણ સાથે રમતી ગોપીઓના કંકણ, નૂપુર અને કિંકિણીમાંથી ઘોર ગુંજારવ ઊઠ્યો.

Verse 6

तत्रातिशुशुभे ताभिर्भगवान् देवकीसुत: । मध्ये मणीनां हैमानां महामरकतो यथा ॥ ६ ॥

ત્યાં ગોપીઓની વચ્ચે દેવકીપુત્ર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ અત્યંત તેજસ્વી લાગ્યા, જાણે સુવર્ણ આભૂષણોમાં મધ્યે ઉત્તમ નીલમણિ હોય તેમ.

Verse 7

पादन्यासैर्भुजविधुतिभि: सस्मितैर्भ्रूविलासै- र्भज्यन्मध्यैश्चलकुचपटै: कुण्डलैर्गण्डलोलै: । स्विद्यन्मुख्य: कवररसनाग्रन्थय: कृष्णवध्वो गायन्त्यस्तं तडित इव ता मेघचक्रे विरेजु: ॥ ७ ॥

કૃષ્ણની સ્તુતિ ગાતાં ગાતાં તેઓ પગલાંના તાલે નૃત્ય કરતી, ભુજાઓ હલાવતી, સ્મિત સાથે ભ્રૂવિલાસ કરતી. કમર વળતી, વક્ષવસ્ત્ર ડોલતું, ગાલ પર ઝૂલતાં કુંડળ ઝગમગતાં; મુખ પર પરસેવો, વેણી અને કરધનીની ગાંઠો કસી—એ કૃષ્ણવધૂઓ મેઘસમૂહમાં વીજળીની રેખા જેવી ઝળહળી ઊઠीं.

Verse 8

उच्चैर्जगुर्नृत्यमाना रक्तकण्ठ्यो रतिप्रिया: । कृष्णाभिमर्शमुदिता यद्गीतेनेदमावृतम् ॥ ८ ॥

રતિસુખને ઇચ્છતી, વિવિધ રંગોથી રંજિત કંઠવાળી ગોપીઓ ઊંચે સ્વરે ગાઈને નૃત્ય કરવા લાગી. કૃષ્ણના સ્પર્શથી તેઓ પરમાનંદિત થઈ, અને તેમના ગીતોથી આ સમગ્ર જગત આવૃત થઈ ગયું.

Verse 9

काचित् समं मुकुन्देन स्वरजातीरमिश्रिता: । उन्निन्ये पूजिता तेन प्रीयता साधु साध्विति । तदेव ध्रुवमुन्निन्ये तस्यै मानं च बह्वदात् ॥ ९ ॥

એક ગોપી મુકુંદ સાથે સ્વર મિલાવી શુદ્ધ મધુર તાન ઊંચી ગાઈ; કૃષ્ણ પ્રસન્ન થઈ “સાધુ! સાધુ!” કહી તેને માન આપ્યો. પછી બીજી ગોપીએ એ જ ધ્રુવ-સ્વરને વિશેષ છંદમાં ફરી ઊંચું કર્યું; શ્રીકૃષ્ણે તેને પણ બહુ માન આપ્યું।

Verse 10

काचिद् रासपरिश्रान्ता पार्श्वस्थस्य गदाभृत: । जग्राह बाहुना स्कन्धं श्लथद्वलयमल्लिका ॥ १० ॥

રાસનૃત્યથી થાકેલી એક ગોપી પાસે ઊભેલા ગદાધારી કૃષ્ણ તરફ વળી પોતાની બાહુથી તેમનો ખભો પકડી લીધી; નૃત્યથી તેની ચુડીઓ અને વાળના ફૂલો ઢીલા પડી ગયા હતા।

Verse 11

तत्रैकांसगतं बाहुं कृष्णस्योत्पलसौरभम् । चन्दनालिप्तमाघ्राय हृष्टरोमा चुचुम्ब ह ॥ ११ ॥

ત્યાં એક ગોપીના ખભા પર કૃષ્ણે પોતાનો હાથ મૂક્યો; તેમાં નીલકમલ જેવી સ્વાભાવિક સુગંધ અને ચંદનલેપની સુવાસ ભળી હતી. એ પરિમળ માણતાં ગોપીને રોમાંચ થયો અને તેણે તેમનો હાથ ચુંબન કર્યો।

Verse 12

कस्याश्‍चिन्नाट्यविक्षिप्त कुण्डलत्विषमण्डितम् । गण्डं गण्डे सन्दधत्या: प्रादात्ताम्बूलचर्वितम् ॥ १२ ॥

એક ગોપીએ નૃત્યમાં હલતાં ઝગમગતા કુંડળોની કાંતિથી શોભિત પોતાનો ગાલ કૃષ્ણના ગાલ સાથે લગાવ્યો. ત્યારે કૃષ્ણે સાવધાનીથી તેને પોતે ચવાયેલું તાંબૂલ આપ્યું।

Verse 13

नृत्यती गायती काचित् कूजन्नूपुरमेखला । पार्श्वस्थाच्युतहस्ताब्जं श्रान्ताधात्स्तनयो: शिवम् ॥ १३ ॥

બીજી એક ગોપી નૃત્ય કરતાં ગાતાં થાકી ગઈ; તેના નૂપુર અને મેખલા ઝણઝણતા હતા. તેથી બાજુમાં ઊભેલા અચ્યુત પ્રભુનો શિવમય, શીતળ કમલહાથ તેણે પોતાના સ્તનો પર મૂક્યો।

Verse 14

गोप्यो लब्ध्वाच्युतं कान्तं श्रिय एकान्तवल्लभम् । गृहीतकण्ठ्यस्तद्दोर्भ्यां गायन्त्यस्तं विजह्रिरे ॥ १४ ॥

ગોપીઓએ અચ્યુત પ્રભુને પોતાના અંતરંગ કાંત તરીકે પ્રાપ્ત કર્યો—જે શ્રીલક્ષ્મીજીના એકાંત પ્રિય સ્વામી છે. તેમના ભુજાઓથી ગળે આલિંગિત થઈ તેઓ તેમના ગુણગાન કરતાં પરમાનંદે વિહાર કરવા લાગ્યાં।

Verse 15

कर्णोत्पलालकविटङ्ककपोलघर्म- वक्त्रश्रियो वलयनूपुरघोषवाद्यै: । गोप्य: समं भगवता ननृतु: स्वकेश- स्रस्तस्रजो भ्रमरगायकरासगोष्ठ्याम् ॥ १५ ॥

કાન પાછળના કમળ, ગાલ પરની વાળની લટો અને પરસેવાના ટીપાં—એથી ગોપીઓના મુખની શોભા વધેલી. કંકણ અને નૂપુરની ઝંકાર મધુર વાદ્યધ્વનિ બની, માળાઓ છૂટા પડી; અને ભમરાઓના ગાન સાથે રાસમંડળમાં તેઓ ભગવાન સાથે નૃત્ય કરવા લાગ્યાં।

Verse 16

एवं परिष्वङ्गकराभिमर्श- स्निग्धेक्षणोद्दामविलासहासै: । रेमे रमेशो व्रजसुन्दरीभि- र्यथार्भक: स्वप्रतिबिम्बविभ्रम: ॥ १६ ॥

આ રીતે આલિંગન, કરસ્પર્શ, સ્નિગ્ધ દૃષ્ટિ અને ઉન્મુક્ત ક્રીડામય હાસ્યથી રમેશ્વર ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ વ્રજસુંદરીઓ સાથે વિહાર કરવા લાગ્યા—જેમ કોઈ બાળક પોતાના પ્રતિબિંબ સાથે રમે તેમ।

Verse 17

तदङ्गसङ्गप्रमुदाकुलेन्द्रिया: केशान् दुकूलं कुचपट्टिकां वा । नाञ्ज: प्रतिव्योढुमलं व्रजस्त्रियो विस्रस्तमालाभरणा: कुरूद्वह ॥ १७ ॥

તેમના અંગસંગના આનંદથી ગોપીઓની ઇન્દ્રિયો વ્યાકુળ થઈ ગઈ. તેઓ વાળ, વસ્ત્ર અને સ્તનાવરણ ગોઠવી શક્યાં નહીં; તેમની માળાઓ અને આભૂષણો છૂટા પડી ગયા, હે કુરુવંશશ્રેષ્ઠ।

Verse 18

कृष्णविक्रीडितं वीक्ष्य मुमुहु: खेचरस्त्रिय: । कामार्दिता: शशाङ्कश्च सगणो विस्मितोऽभवत् ॥ १८ ॥

કૃષ્ણની ક્રીડાઓ જોઈને વિમાનસ્થ દેવપત્નીઓ મોહીત થઈ અને કામથી વ્યાકુળ બની. ચંદ્રમাও પોતાના તારાગણ સાથે આશ્ચર્યચકિત થયો।

Verse 19

कृत्वा तावन्तमात्मानं यावतीर्गोपयोषित: । रेमे स भगवांस्ताभिरात्मारामोऽपि लीलया ॥ १९ ॥

જેટલી ગોપીઓ હતી તેટલા જ રૂપે પોતાને વિસ્તારી, આત્મારામ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ પણ તેમની સાથે લીલાપૂર્વક રમ્યા।

Verse 20

तासां रतिविहारेण श्रान्तानां वदनानि स: । प्रामृजत् करुण: प्रेम्णा शन्तमेनाङ्ग पाणिना ॥ २० ॥

રતિવિહારથી થાકેલી ગોપીઓના મુખ, હે રાજન, કરુણામય શ્રીકૃષ્ણે પ્રેમથી પોતાના શાંત હાથથી પુંછ્યા।

Verse 21

गोप्य: स्फुरत्पुरटकुण्डलकुन्तलत्विड्- गण्डश्रिया सुधितहासनिरीक्षणेन । मानं दधत्य ऋषभस्य जगु: कृतानि पुण्यानि तत्कररुहस्पर्शप्रमोदा: ॥ २१ ॥

ચમકતા સોનાના કુંડળ, વાળની વળાંકદાર ઝળહળ અને ગાલોની શોભાથી મધુર થયેલી હાસ્યભરી નજરથી ગોપીઓએ પોતાના નાયકને માન આપ્યો; તેના નખસ્પર્શથી આનંદિત થઈ તેમણે તેની સર્વમંગલ લીલાઓનું ગાન કર્યું।

Verse 22

ताभिर्युत: श्रममपोहितुमङ्गसङ्ग- घृष्टस्रज: स कुचकुङ्कुमरञ्जिताया: । गन्धर्वपालिभिरनुद्रुत आविशद् वा: श्रान्तो गजीभिरिभराडिव भिन्नसेतु: ॥ २२ ॥

ગોપીઓ સાથેના વિહારથી દબાઈ ગયેલી તેમની માળા ગોપીઓના સ્તનોના કુંકુમથી રંજિત થઈ હતી. ગોપીઓની થાક દૂર કરવા શ્રીકૃષ્ણ યમુનાના જળમાં પ્રવેશ્યા; ગંધર્વો જેવી ગાન કરતી મધમાખીઓ ઝડપથી પાછળ આવી. તેઓ સહચરીઓ સાથે જળમાં ઉતરતા રાજસી ગજેન્દ્ર જેવા લાગ્યા; અને જેમ બળવાન હાથી ખેતરની મેઢ તોડી નાખે તેમ તેમણે લોકિક અને વૈદિક મર્યાદાઓનું અતિક્રમણ કર્યું।

Verse 23

सोऽम्भस्यलं युवतिभि: परिषिच्यमान: प्रेम्णेक्षित: प्रहसतीभिरितस्ततोऽङ्ग । वैमानिकै: कुसुमवर्षिभिरीड्यमानो रेमे स्वयं स्वरतिरत्र गजेन्द्रलील: ॥ २३ ॥

હે રાજન, જળમાં શ્રીકૃષ્ણને હસતી ગોપીઓ ચારેય તરફથી પાણી છાંટતી હતી અને પ્રેમભરી નજરે જોતી હતી. વિમાનસ્થ દેવતાઓ પુષ્પવર્ષા કરીને તેમની સ્તુતિ કરતા હતા; આત્મતૃપ્ત ભગવાન ત્યાં ગજેન્દ્ર જેવી લીલામાં આનંદિત થયા।

Verse 24

ततश्च कृष्णोपवने जलस्थल- प्रसूनगन्धानिलजुष्टदिक्तटे । चचार भृङ्गप्रमदागणावृतो यथा मदच्युद् द्विरद: करेणुभि: ॥ २४ ॥

પછી ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ યમુના કાંઠે આવેલા નાના ઉપવનમાં વિહાર કરવા લાગ્યા. જળ અને સ્થલના પુષ્પોની સુગંધ વહન કરતી પવનથી સર્વ દિશાઓ સુવાસિત થઈ હતી. ભમરાઓ અને સુંદર ગોપીઓના સમૂહથી ઘેરાયેલા શ્રીકૃષ્ણ મદમત્ત હાથી જેમ પોતાની હાથીણીઓ વચ્ચે શોભતા હોય તેમ શોભ્યા.

Verse 25

एवं शशाङ्कांशुविराजिता निशा: स सत्यकामोऽनुरताबलागण: । सिषेव आत्मन्यवरुद्धसौरत: सर्वा: शरत्काव्यकथारसाश्रया: ॥ २५ ॥

આ રીતે શરદઋતુની ચાંદનીથી ઝગમગતી રાત્રિઓમાં, સત્યકામ ભગવાન શ્રીકૃષ્ણે અનુરક્ત ગોપીઓના સમૂહ સાથે લીલા કરી. તેમનાં અંતરમાં કોઈ લૌકિક કામવાસના પ્રવેશી શકતી ન હતી; છતાં પોતાની દિવ્ય વિહાર-લીલા માટે તેમણે તે ચંદ્રપ્રકાશિત શરદ્રાત્રિઓનો આશ્રય લીધો, જે પરમ પ્રેમકથાઓના કાવ્યરસને જગાવે છે.

Verse 26

श्रीपरीक्षिदुवाच संस्थापनाय धर्मस्य प्रशमायेतरस्य च । अवतीर्णो हि भगवानंशेन जगदीश्वर: ॥ २६ ॥ स कथं धर्मसेतूनां वक्ता कर्ताभिरक्षिता । प्रतीपमाचरद् ब्रह्मन् परदाराभिमर्शनम् ॥ २७ ॥

શ્રીપરીક્ષિતે કહ્યું—હે બ્રાહ્મણ! ધર્મની સ્થાપના અને અધર્મના શમન માટે જગદીશ્વર ભગવાન પોતાના અંશ સાથે પૃથ્વી પર અવતરી આવ્યા છે. તેઓ ધર્મસેતુઓના વક્તા, કર્તા અને રક્ષક છે; તો પછી, હે બ્રહ્મન, તેમણે પરસ્ત્રીનો સ્પર્શ કરીને ધર્મવિરુદ્ધ આચરણ કેવી રીતે કર્યું?

Verse 27

श्रीपरीक्षिदुवाच संस्थापनाय धर्मस्य प्रशमायेतरस्य च । अवतीर्णो हि भगवानंशेन जगदीश्वर: ॥ २६ ॥ स कथं धर्मसेतूनां वक्ता कर्ताभिरक्षिता । प्रतीपमाचरद् ब्रह्मन् परदाराभिमर्शनम् ॥ २७ ॥

શ્રીપરીક્ષિતે કહ્યું—હે બ્રાહ્મણ! ધર્મની સ્થાપના અને અધર્મના શમન માટે જગદીશ્વર ભગવાન પોતાના અંશ સાથે પૃથ્વી પર અવતરી આવ્યા છે. તેઓ ધર્મસેતુઓના વક્તા, કર્તા અને રક્ષક છે; તો પછી, હે બ્રહ્મન, તેમણે પરસ્ત્રીનો સ્પર્શ કરીને ધર્મવિરુદ્ધ આચરણ કેવી રીતે કર્યું?

Verse 28

आप्तकामो यदुपति: कृतवान्वै जुगुप्सितम् । किमभिप्राय एतन्न: शंशयं छिन्धि सुव्रत ॥ २८ ॥

હે સુવ્રત! આત્મતૃપ્ત યદુપતિ ભગવાને જે નિંદનીય લાગતું આચરણ કર્યું, તેનો અભિપ્રાય શું હતો? કૃપા કરીને અમારો સંશય છિન્ન કરો.

Verse 29

श्रीशुक उवाच धर्मव्यतिक्रमो द‍ृष्ट ईश्वराणां च साहसम् । तेजीयसां न दोषाय वह्ने: सर्वभुजो यथा ॥ २९ ॥

શ્રીશુકદેવ ગોસ્વામી બોલ્યા—ઈશ્વરરૂપ મહાશક્તિમાનોમાં ધર્મવ્યતિક્રમ જેવું સાહસ દેખાય તો પણ તે દોષ નથી; જેમ અગ્નિ બધું ભસ્મ કરી છતાં અશુદ્ધ થતી નથી।

Verse 30

नैतत् समाचरेज्जातु मनसापि ह्यनीश्वर: । विनश्यत्याचरन् मौढ्याद्यथारुद्रोऽब्धिजं विषम् ॥ ३० ॥

મહાન નિયંત્રક ન હોય તે ઈશ્વરપુરુષોના આચરણનું મનથી પણ અનુસરણ ન કરે. મૂર્ખતાથી એવું કરનાર નાશ પામે; જેમ રુદ્ર ન હોય તો સમુદ્રનું વિષ પીવાથી નાશ થાય.

Verse 31

ईश्वराणां वच: सत्यं तथैवाचरितं क्‍वचित् । तेषां यत् स्ववचोयुक्तं बुद्धिमांस्तत् समाचरेत् ॥ ३१ ॥

ઈશ્વરશક્તિથી યુક્ત મહાપુરુષોના વચન સદા સત્ય હોય છે; અને તેમના કર્મ પણ જ્યારે તે વચનને અનુરૂપ હોય ત્યારે આદર્શ બને છે. તેથી બુદ્ધિમાને તેમની આજ્ઞા અનુસરવી જોઈએ।

Verse 32

कुशलाचरितेनैषामिह स्वार्थो न विद्यते । विपर्ययेण वानर्थो निरहङ्कारिणां प्रभो ॥ ३२ ॥

હે પ્રભુ, અહંકારરહિત મહાપુરુષો સદાચાર કરે ત્યારે તેમાં કોઈ સ્વાર્થ નથી; અને ધર્મના વિરુદ્ધ દેખાય તેમ છતાં તેઓ પાપફળના બંધનમાં પડતા નથી।

Verse 33

किमुताखिलसत्त्वानां तिर्यङ्‌मर्त्यदिवौकसाम् । ईशितुश्चेशितव्यानां कुशलाकुशलान्वय: ॥ ३३ ॥

તો પછી પશુ, મનુષ્ય અને દેવતાઓ સહિત સર્વ સૃષ્ટિના સ્વામી, અને જેમના અધિન સર્વ અધિન છે, તે પરમેશ્વરને પુણ્ય-પાપ સાથે સંબંધ કેવી રીતે હોઈ શકે?

Verse 34

यत्पादपङ्कजपरागनिषेवतृप्ता योगप्रभावविधुताखिलकर्मबन्धा: । स्वैरं चरन्ति मुनयोऽपि न नह्यमाना- स्तस्येच्छयात्तवपुष: कुत एव बन्ध: ॥ ३४ ॥

ભગવાનના પાદપંકજની રજસેવા કરીને તૃપ્ત થયેલા ભક્તો કર્મોથી બંધાતા નથી; અને યોગપ્રભાવથી સર્વ કર્મબંધન ધોઈ નાખેલા મુનિઓ પણ સ્વૈર વિહરે છે. તો જે પ્રભુ પોતાની મધુર ઇચ્છાથી દિવ્ય રૂપ ધારણ કરે છે, તેને બંધન ક્યાંથી?

Verse 35

गोपीनां तत्पतीनां च सर्वेषामेव देहिनाम् । योऽन्तश्चरति सोऽध्यक्ष: क्रीडनेनेह देहभाक् ॥ ३५ ॥

ગોપીઓ અને તેમના પતિઓમાં, અને ખરેખર સર્વ દેહધારી જીવોમાં અંતરમાં સાક્ષીરૂપે રહેનાર એ જ પરમ અધ્યક્ષ છે; એ જ અહીં દેહ ધારણ કરીને દિવ્ય લીલાનો આનંદ લે છે.

Verse 36

अनुग्रहाय भक्तानां मानुषं देहमास्थित: । भजते ताद‍ृशी: क्रीडा या: श्रुत्वा तत्परो भवेत् ॥ ३६ ॥

ભક્તો પર અનુગ્રહ કરવા માટે પ્રભુ માનવસદૃશ દેહ ધારણ કરે છે અને એવી લીલાઓ કરે છે કે જેને સાંભળીને લોકો તેમના પ્રત્યે પરાયણ બની જાય.

Verse 37

नासूयन् खलु कृष्णाय मोहितास्तस्य मायया । मन्यमाना: स्वपार्श्वस्थान्स्वान्स्वान्दारान् व्रजौकस: ॥ ३७ ॥

કૃષ્ણની માયાથી મોહિત થયેલા વ્રજવાસી પુરુષોએ માન્યું કે તેમની પોતાની પત્નીઓ ઘરમાં તેમની બાજુમાં જ છે; તેથી તેમણે કૃષ્ણ પ્રત્યે કોઈ ઈર્ષ્યા રાખી નહીં.

Verse 38

ब्रह्मरात्र उपावृत्ते वासुदेवानुमोदिता: । अनिच्छन्त्यो ययुर्गोप्य: स्वगृहान्भगवत्प्रिया: ॥ ३८ ॥

બ્રહ્માની એક રાત્રિ જેટલો સમય વીતી ગયા પછી વાસુદેવ શ્રીકૃષ્ણે ગોપીઓને પોતાના ઘરોમાં પરત જવા કહ્યું. તેઓ જવા ઇચ્છતી ન હતી, છતાં ભગવાનની પ્રિયાઓએ તેમની આજ્ઞા માનીને પોતાના પોતાના ઘરો તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.

Verse 39

विक्रीडितं व्रजवधूभिरिदं च विष्णो: श्रद्धान्वितोऽनुश‍ृणुयादथ वर्णयेद् य: । भक्तिं परां भगवति प्रतिलभ्य कामं हृद्रोगमाश्वपहिनोत्यचिरेण धीर: ॥ ३९ ॥

જે શ્રદ્ધાપૂર્વક વ્રજની ગોપીઓ સાથે ભગવાન વિષ્ણુની આ ક્રીડાલીલાઓ સાંભળે અથવા વર્ણવે છે, તે ભગવતમાં પરમ ભક્તિ પ્રાપ્ત કરે છે; ધીર બની હૃદયરોગરૂપ કામને શીઘ્ર જ જીતે છે।