Mantra 11

Sukta 96

Sanskrit (Devanagari)

ब्रह्मणाग्निः सम्विदानो रक्षोहा बाधतामितः । अमीवा यस्ते गर्भं दुर्णामा योनिमाशये

IAST Transliteration

bráhmaṇā́gníḥ saṃvidā́nó rakṣohā́ bā́dhatām itáḥ | amī́vā yás te gárbhaṃ durṇā́mā yónim ā́śaye ||

English Translation (Griffith/Whitney)

With brahman let Agni, well-aware, the Rakṣas-slayer, thrust hence away the wasting ill—what ill-named bane lies lodged upon thy embryo, upon the womb.

Translation

બ્રહ્મણાથી અગ્નિ, સર્વજ્ઞ સમ્વિદાન, રક્ષોહા, અહીંથી તેને દૂર હાંકી દે. જે ક્ષયકારી અમીવા—જે દુર્ણામા દોષ—તારા ગર્ભ પર, યોનિમાં આશ્રિત થઈ બેઠો છે, તેને હટાવી દે.

Word by Word

• ब्रह्मणा: by/with sacred formula (brahman)
• ब्रह्मणा: करण
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (fire)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• संविदानः: being in accord/acting in concert (well-disposed)
• संविदानः: कर्तृ
• Type: Adjective (participle)
• Root: सम् + √विद् (विदँ ‘जानने’) → संविद्; (कृदन्त: शानच्)

• रक्षोहा: slayer of demons (rakṣas)
• रक्षोहा: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: रक्षस् + हन् (प्रातिपदिक-समास: बहुव्रीहि/तत्पुरुष ‘रक्षो-हन्’)

• बाधताम्: let (him) repel/drive away
• बाधताम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √बाध् (बाधँ ‘पीडने/निवारणे’)

• इतः: from here
• इतः: अपादान
• Type: Indeclinable
• Root: इतः (अव्यय; इदम्-प्रत्यय/तसिल्)

• अमीवाः: diseases/ailments
• अमीवाः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अमीवा (प्रातिपदिक)

• यः: who (he that)
• यः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you/your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• गर्भम्: embryo/womb-child
• गर्भम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: गर्भ (प्रातिपदिक)

• दुर्नामा: ill-named, of evil repute (malign)
• दुर्नामा: कर्तृ (यः … दुर्नामा)
• Type: Adjective
• Root: दुर् + नामन् (प्रातिपदिक-समास: कर्मधारय ‘दुर्नामन्’)

• योनिम्: womb, place of birth
• योनिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: योनि (प्रातिपदिक)

• आशये: in the resting-place/seat (lair)
• आशये: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: आ + √शी (शीङ् ‘शयने’) → आशय; (कृदन्त: यत्/अच्-प्रत्यय; ‘आशय’)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (protective/obstetric charm corpus)

Devata: Agni (rakṣohā) empowered by brahman

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From alert recognition of threat to decisive banishment and protection.","listener_experience":"Empowerment, boundary-strength, relief that something hostile is being removed.","intensity":7}