Mantra 26

Sukta 93

Sanskrit (Devanagari)

नकिष्टं कर्मणा नशद् यश्चकार सदावृधम्। इन्द्रं न यज्ञैर्विश्वगूर्तमृभ्वसमधृष्टं धृष्ण्वोऽजसम्

IAST Transliteration

nákiṣ ṭáṁ kármaṇā naśad yáś cakā́ra sadā́vṛdham | índraṁ ná yajñáir viśvágūrtam ṛ́bhvasam ádhṛṣṭaṁ dhṛ́ṣṇvo’já sam ||

English Translation (Griffith/Whitney)

None by deed attains to him who made himself ever waxing—Indra, as by sacrifices, universally approved, of deft puissance, unassailed, bold, primeval.

Translation

જે સદૈવ વૃદ્ધિ પામતો (સદાવૃધ) બની પોતે જ પોતાને સ્થાપ્યો—તેને કોઈ પણ કર્મથી પહોંચી શકતો નથી. યજ્ઞોથી સર્વત્ર સ્વીકૃત (વિશ્વગૂર્ત), ઋભુસમાન કુશળ-શક્તિવાળો (ઋભ્વસમ્), અધીર્ષ્ટ—અપરાજિત, ધૃષ્ણુ—ધૈર્યવાન, અજ—આદિ/પ્રાચીન એવા ઇન્દ્રને (કોઈ) નશી શકતો નથી.

Word by Word

नnot

किःanyone (who)

इष्टम्the desired/cherished (thing), wished-for (boon)

कर्मणाby (his) deed/action

नशत्attained/reached

यःwho

चकारhas done/made

सदाalways

आवृधम्ever-increasing, ever-growing

इन्द्रम्Indra

नlike/as

यज्ञैःby sacrifices

विश्वगूर्तम्praised/approved by all (universally lauded)

ऋभ्वसम्skilful, ingenious, mighty

अधृष्टम्unassailed, not dared against

धृष्ण्वःbold, daring

अजसम्unceasing, continual

Attribution

Rishi: RV-source seer per AV 20 anukramaṇī tradition (to be confirmed in edition).

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (RV-derived; confirm in edition)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From negation of rivals’ reach → to crescendo of Indra’s invulnerability and primordial force.","listener_experience":"A sense of being backed by something untouchable; fear gives way to boldness.","intensity":7}