Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Sukta 1

या त इन्द्र तनूरप्सु या पृथिव्यां यान्तरग्नौ या त इन्द्र पवमाने स्वर्विदि । ययेन्द्र तन्वा३ऽन्तरिक्षं व्यापिथ तया न इन्द्र तन्वा३शर्म यच्छ तवेद् विष्णो बहुधा वीर्याऽणि । त्वं नः पृणीहि पशुभिर्विश्वरूपैः सुधायां मा धेहि परमे व्योऽमन्

yā́ te indra tanū́r apsú yā́ pṛthivyā́ṃ yā́ntár agnáu yā́ te indra pávamāne svárvidi | yayéndra tanvā̀ntárikṣaṃ vyāpítha táyā na indra tanvā̀ śárma yaccha | tavéd víṣṇo bahudhā́ vīryā̀ṇi | tváṃ naḥ pṛṇīhi paśúbhir viśvárūpaiḥ sudhā́yāṃ mā dhehi paramé vyòman

That form of thine, O Indra, which is in the waters, which is upon earth, which is within the fire; that which is thine, O Indra, in the purifying Soma, heaven-winning; wherewith, O Indra, with thy presence thou hast pervaded the mid-air—with that same presence, O Indra, grant us shelter. Thine indeed, O Vishnu, are heroic powers in manifold wise. Do thou fill us with cattle of every form; set me in good estate, in the highest firmament.

હે ઇન્દ્ર! તારો જે રૂપ જળોમાં છે, જે પૃથ્વી પર છે, જે અગ્નિમાં અંતર્લીન છે; અને હે ઇન્દ્ર, પવમાન સોમમાં—સ્વર્વિદ્ (સ્વર્ગપ્રદ) એવા—જે તારો છે. જે રૂપથી, હે ઇન્દ્ર, તું પોતાની તનૂથી અંતરિક્ષ વ્યાપી દીધું છે, એ જ તનૂથી, હે ઇન્દ્ર, અમને શર્મ (આશ્રય, રક્ષણ) આપ. હે વિષ્ણો! તારા જ અનેક રીતે વીર્યકર્મો છે. તું અમને વિશ્વરૂપ પશુઓથી પરિપૂર્ણ કર; સારા સ્થાને (સુધાયાં) મને સ્થાપ; પરમ વ્યોમમાં મને સ્થિર કર.

याwhich (she/that)
या:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-
तेof you/your
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम) → ते
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तनूःbody, person
तनूः:
Kartā
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
अप्सुin the waters
अप्सु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
याwhich
या:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् → या-
पृथिव्याम्on/in the earth
पृथिव्याम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
याwhich
या:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् → या-
अन्तःwithin
अन्तः:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअन्तः (अव्यय)
अग्नौin fire
अग्नौ:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
याwhich
या:
Kartā
TypePronoun
Rootयद् → या-
तेyour
ते:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् → ते
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
पवमानेO (one) purifying/flowing
पवमाने:
Sampradāna
TypeAdjective (participle)
Rootपवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू/पु ‘to purify, flow’ + शानच्)
स्वर्विदिO finder of heaven/light
स्वर्विदि:
Sampradāna
TypeNoun/Adjective
Rootस्वर्विद् (प्रातिपदिक; स्वर् + √विद् ‘to know/find’)
ययाby which
यया:
Karaṇa
TypePronoun
Rootयद् → यया
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
तन्वाwith (your) body
तन्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतनू (प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षम्the midspace/atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
व्यापिथyou have pervaded
व्यापिथ:
Kartā
TypeVerb
Root√व्याप् (to pervade)
तयाwith that
तया:
Karaṇa
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम) → तया
नःfor us/our
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम) → नः
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
Sampradāna
TypeNoun
Rootइन्द्र
तन्वाwith (your) body
तन्वा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootतनू
शर्मshelter, protection
शर्म:
Karma
TypeNoun
Rootशर्मन् (प्रातिपदिक)
यच्छgrant
यच्छ:
Kartā
TypeVerb
Root√यम् (to give, grant; Vedic: yacch-)
तवyour
तव:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम) → तव
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
विष्णोO Viṣṇu
विष्णो:
Sampradāna
TypeNoun
Rootविष्णु (प्रातिपदिक)
बहुधाin many ways
बहुधा:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootबहुधा (अव्यय)
वीर्याणिpowers, heroic deeds
वीर्याणि:
Karma
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
त्वम्you
त्वम्:
Kartā
TypePronoun
Rootयुष्मद् → त्वम्
नःus
नः:
Karma
TypePronoun
Rootअस्मद् → नः
पृणीहिfill/satisfy
पृणीहि:
Kartā
TypeVerb
Root√पॄ (to fill, satisfy)
पशुभिःwith cattle/animals
पशुभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootपशु (प्रातिपदिक)
विश्व-रूपैःof all forms, manifold
विश्व-रूपैः:
Karaṇa
TypeAdjective
Rootविश्वरूप (समास-प्रातिपदिक)
सुधायाम्in well-being/abundance (sudhā)
सुधायाम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootसुधा (प्रातिपदिक)
माdo not
मा:
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध-अव्यय)
धेहिplace, set
धेहि:
Kartā
TypeVerb
Root√धा (to place, put)
परमेin the highest
परमे:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
व्योमन्in the sky/firmament
व्योमन्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootव्योमन् (प्रातिपदिक)

Rishi: Atharvanic/Angirasa tradition.

Devata: Indra; Vishnu (refrain).

Chandas: Mixed; extended line with refrain (Trishtubh/Jagati-like).

Primary: adbhuta

Secondary: shanta