Mantra 76

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

तस्मादमुं निर्भजामोऽमुमामुष्यायणममुष्याः पुत्रमसौ यः

IAST Transliteration

tasmā́d amúṁ nirbhajāmo ’múm āmuṣyāyaṇám ámuṣyāḥ putrám asáu yáḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Therefore that man we portion off—yonder, the son of such-a-one, the descendant of such-a-one—he there, who …

Translation

અતએવ અમે તેને—આ માણસને—અલગ ભાગે પાડીએ છીએ: ત્યાંનો, અમુક-અમુકનો પુત્ર, અમુક-અમુકનો વંશજ—એ જ ત્યાં, જે…

Word by Word

• तस्मात्: from that; therefore
• तस्मात्: अपादान
• Type: Indeclinable (pronominal form)
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अमुम्: that man (him)
• अमुम्: कर्म
• Type: Noun (pronoun)
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• निर्भजामः: we drive away / we expel / we banish
• निर्भजामः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु) + निर्- (उपसर्ग)

• अमुम्: that man (him)
• अमुम्: कर्म
• Type: Noun (pronoun)
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आमुष्यायनम्: the descendant of so-and-so (Āmuṣyāyana)
• आमुष्यायनम्: कर्म
• Type: Noun (proper/lineage designation)
• Root: आमुष्यायन (प्रातिपदिक; गोत्र/वंश-नाम, ‘आमुष्य’ + अयन/अयन-प्रत्ययः)

• अमुष्याः: of that (person)
• अमुष्याः: सम्बन्ध (genitival)
• Type: Noun (pronoun)
• Root: अमुष्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक; ‘of that person’)

• पुत्रम्: son
• पुत्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• असौ: that one (he)
• असौ: कर्ता
• Type: Noun (pronoun)
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: कर्ता
• Type: Noun (pronoun)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक; relative pronoun)

Attribution

Rishi: Atharvanic/Angiras attribution (varies by anukramaṇī for AV 16.8)

Devata: The operative power of exclusion (nirbhāga) enacted by brahman

Chandas: Fragmentary/continuative (likely part of a longer syntactic unit in the full hymn)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"raudra","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From cool designation (‘that one’) to decisive cutting-off (nirbhajāmaḥ).","listener_experience":"Austere, legalistic force; felt as boundary being drawn and enforced.","intensity":7}