Mantra 8

Sukta 6

Sanskrit (Devanagari)

पार्थिवा दिव्यः पशव आरण्या उत ये मृगाः । शकुन्तान् पक्षिणो ब्रूमस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः

IAST Transliteration

pārthívā divyā́ḥ paśáva āraṇyā́ utá yé mṛgā́ḥ | śakúntān pakṣíṇo brūmás té no muñcántv áṁhasaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

The creatures of earth, the creatures of heaven, the forest beasts, and whatsoever wild game there be; the omen-birds, the winged—we address them: let them release us from distress.

Translation

પૃથ્વીના જીવો, દિવ્ય (આકાશીય) જીવો, વનમાં રહેનારા પશુઓ અને જે જે મૃગો (વન્ય શિકાર) હોય; શકુન-પક્ષીઓ, પંખવાળા—અમે તેમને સંબોધીએ છીએ: તેઓ અમને અંહસ્ (કષ્ટ/પાપ)માંથી મુક્ત કરે.

Word by Word

• पार्थिवाः: earthly (ones)
• पार्थिवाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: पार्थिव (पृथिवी-सम्बन्धिन्) प्रातिपदिक

• दिव्याः: heavenly/divine (ones)
• दिव्याः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (दिव्-सम्बन्धिन्) प्रातिपदिक

• पशवः: animals/cattle
• पशवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: पशु प्रातिपदिक

• आरण्याः: forest(-dwelling)
• आरण्याः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: आरण्य (अरण्य-सम्बन्धिन्) प्रातिपदिक

• उत: and/also
• उत: —
• Type: Indeclinable
• Root: उत

• ये: who/which
• ये: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मृगाः: wild animals/game
• मृगाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मृग प्रातिपदिक

• शकुन्तान्: birds
• शकुन्तान्: Karma
• Type: Noun
• Root: शकुन्त प्रातिपदिक

• पक्षिणः: winged ones/birds
• पक्षिणः: Karma
• Type: Noun
• Root: पक्षिन् प्रातिपदिक

• ब्रूमः: we speak/utter (invoke)
• ब्रूमः: —
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)

• ते: they
• ते: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: for us/to us
• नः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मुञ्चन्तु: let (them) release
• मुञ्चन्तु: —
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)

• अंहसः: from distress/sin/evil
• अंहसः: Apādāna
• Type: Noun
• Root: अंहस् प्रातिपदिक

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anonymous)

Devata: Paśavaḥ/Mṛgāḥ/Śakuntāḥ (classes of beings as addressed powers)

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"bhayankara","emotional_arc":"From vigilance toward wilderness/omens → pacified release.","listener_experience":"Reduced superstition-driven fear; sense of safe passage and environmental accord.","intensity":5}