Sutra 7

Devanagari script

आप्तपुरुषाधिष्ठितौ दुर्गप्रत्यन्तस्थौ वा कोशदण्डावेकस्थौ कारयेत्कुल्यकुमारमुख्यांश्चान्यापदेशेन ॥ कZ_०५.६.०७ ॥

Transliteration

āptapuruṣādhiṣṭhitau durgapratyantasthau vā kośadaṇḍāv ekasthau kārayet; kulyakumāramukhyāṃś ca anyāpadeśena

Translation

વિશ્વસ્ત પુરુષોની દેખરેખ હેઠળ—દુર્ગમાં કે સરહદી ચોકીમાં—ખજાનો અને દંડવ્યવસ્થા (બળ/શિક્ષા) બંનેને એકસાથે ચલાવવાની વ્યવસ્થા કરવી; તેમજ કુલ્યકુમારો અને અન્ય મુખ્ય લોકોને પણ કોઈ બહાને એ જ રીતે સંભાળવા/નિયંત્રિત કરવા।

Word by Word

• आप्तपुरुषाधिष्ठितौ: (the treasury and the army) supervised by trusted men
• Type: Adjective (compound)
• Root: आप्त/पुरुष/अधि-स्था
• Form: पुंलिङ्गः; द्विवचनम्; प्रथमा (विशेषणम्) — ‘कोशदण्डौ’ इत्यस्य विशेषणम्

• दुर्गप्रत्यन्तस्थौ: located in a fort or in a frontier region
• Type: Adjective (compound)
• Root: दुर्ग/प्रत्यन्त/स्था
• Form: पुंलिङ्गः; द्विवचनम्; प्रथमा (विशेषणम्) — ‘कोशदण्डौ’ इत्यस्य विशेषणम्

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम्

• कोशदण्डौ: the treasury and the army (coercive power)
• Type: Noun (compound)
• Root: कोश/दण्ड
• Form: पुंलिङ्गः; द्विवचनम्; प्रथमा

• एकस्थौ: kept together / stationed in one place
• Type: Adjective (compound)
• Root: एक/स्था
• Form: पुंलिङ्गः; द्विवचनम्; प्रथमा (विशेषणम्) — ‘कोशदण्डौ’ इत्यस्य विशेषणम्

• कारयेत्: should cause (them) to be arranged/kept; should have (it) done
• Type: Verb
• Root: कृ (णिच्)
• Form: लोट्/विधिलिङ्-प्रयोगः (आज्ञार्थ/विध्यर्थ); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; णिच् (causative) — ‘करयेत्/कारयेत्’ = ‘कारयति’ (to cause to be done)

• कुल्यकुमारमुख्यान्: the leading Kulya-kumāras (a class of royal youths/attendants)
• Type: Noun (compound)
• Root: कुल्य/कुमार/मुख्य
• Form: पुंलिङ्गः; बहुवचनम्; द्वितीया (कर्म) — ‘कारयेत्’ इत्यस्य कर्म

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• अन्यापदेशेन: by another pretext / under some other guise
• Type: Noun (compound)
• Root: अन्य/अपदेश
• Form: पुंलिङ्गः; एकवचनम्; तृतीया (करण)

Entities Mentioned

• trusted supervisors (āptapuruṣa)
• fort administration
• frontier administration
• treasury (kośa)
• coercive power/army (daṇḍa)
• kulyakumāras
• chiefs (mukhyas)

More Details

FAQs

Why keep ‘treasury’ and ‘daṇḍa’ together under trusted control?

Money and force are mutually enabling; unified, loyal supervision reduces coup risk, corruption, and operational paralysis.

What does ‘anyāpadeśena’ imply administratively?

Use of cover stories/legal pretexts to move, watch, or neutralize powerful actors without triggering resistance.