Sutra 15
Devanagari script
ततो भर्तरि जीवे वा मृते वा पुनराव्रजेत् ॥ कZ_०५.५.१५च्द् ॥
Transliteration
tato bhartari jīve vā mṛte vā punarāvrajet
Translation
ત્યારબાદ—સ્વામી (રાજા) જીવિત હોય કે મૃત્યુ પામ્યો હોય—તે ફરી પાછો આવવો જોઈએ (અર્થાત પરિસ્થિતિ મુજબ ફરી સેવા/પદમાં પ્રવેશ કરવો).
Word by Word
ततःthereupon; then; from that point
ततः:
TypePronoun/Adverbial (Pronominal stem)
Rootतद्
Formअव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) ‘from that/thereupon’
भर्तरिin/with regard to the husband
भर्तरि:
TypeNoun
Rootभर्तृ
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी (locative)
जीवे(when he is) alive; while living
जीवे:
TypeVerb (Participle used substantively)
Rootजीव्
Formवर्तमान कृदन्त; शतृ-प्रत्यय (present active participle) ‘जीवत्’; पुंलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी (locative) — ‘while (he is) living’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक (disjunctive)
मृते(when he is) dead; upon death
मृते:
TypeVerb (Past participle used substantively)
Rootमृ
Formभूतकृदन्त; क्त-प्रत्यय (past passive participle) ‘मृत’; पुंलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी (locative) — ‘when (he is) dead’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक (disjunctive)
पुनःagain; back
पुनः:
TypeAdverb
Rootपुनः
Formअव्यय; पुनरावृत्त्यर्थक
आव्रजेत्should return; should come back
आव्रजेत्:
TypeVerb
Rootव्रज्
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; उपसर्ग: आ-; धातु: व्रज् — ‘should return/come back’
Entities Mentioned
B
bhartṛ (the king/master)FAQs
Because administrative careers and state stability outlast individuals; a capable official can reattach to the successor regime once the immediate threat passes.