Sutra 10
Devanagari script
वृत्तिविकारं चावेक्षेताप्यमानुषाणाम् ॥ कZ_०५.५.१० ॥
Transliteration
vṛttivikāraṃ cāvekṣetāpyamānuṣāṇām
Translation
દબાણમાં રહેલાં લોકોના (ખાસ કરીને સેવકો અને અધિનસ્તોના) વર્તનમાં થતા ફેરફારો પર પણ તેણે નજર રાખવી જોઈએ.
Word by Word
वृत्ति-विकारम्change/alteration in livelihood or maintenance (wage/means of subsistence)
वृत्ति-विकारम्:
TypeNoun
Rootवृत्ति (√वृत्) ; विकार (वि+√कृ)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; समासः—वृत्तेः विकारः (वृत्तिविकारः)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अवेक्षेतshould examine/consider
अवेक्षेत:
TypeVerb
Rootअव+√ईक्ष्
Formलोट् (आज्ञार्थ/विधिलिङ्ग-समकक्ष निर्देश), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; अर्थः—‘देखे/विचारे/निरीक्षेत’
अपिalso/even
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formअव्यय; अपि = ‘भी/यहाँ तक कि’ (emphatic/inclusive)
अमानुषाणाम्of non-human (agencies/causes/beings)
अमानुषाणाम्:
TypeNoun (adjectival substantive)
Rootअ-मानुष
Formपुंलिङ्ग (मानुष-शब्द), बहुवचन, षष्ठी; ‘अमानुष’ = ‘मानुष-रहित/अमानवीय/अलौकिक’—संदर्भे षष्ठी-सम्बन्धः
Entities Mentioned
S
subordinates/attendants under pressureFAQs
Behavioral drift under pressure can signal coercion, bribery, fear, or impending defection—useful for early intervention and security.