Arthashastra 5.3.31 — Yogavritta, Adhyaya 3, Sutra 31

Devanagari script

अल्पकोशः कुप्यपशुक्षेत्राणि दद्यात् अल्पं च हिरण्यम् ॥ कZ_०५.३.३१ ॥

Transliteration

alpakośaḥ kupyapaśukṣetrāṇi dadyāt alpaṃ ca hiraṇyam

Translation

ખજાનો ઓછો હોય ત્યારે તે માલસામાન/વસ્તુઓ, પશુધન અને જમીન આપે, અને સોનું/નગદ થોડું જ આપે.

Word by Word

• अल्पकोशः: one with a small treasury (a financially weak ruler)
• Type: Noun (Adjectival compound used substantively)
• Root: अल्प + कोश
• Form: प्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; ‘अल्पः कोशः यस्य सः’ इति अर्थे बहुव्रीहिरपि सम्भवः, परन्तु वाक्ये कर्तृपदे ‘अल्प-कोशः (अल्पः कोशः)’ इति कर्मधारय-प्रयोगः सुगमः

• कुप्य: movable goods/wares
• Type: Noun
• Root: कुप्य
• Form: द्वितीया-बहुवचनम् (समाहार/समुच्चयार्थे), नपुंसकलिङ्गः; ‘कुप्य’ = विक्रेय/उपकरणादि द्रव्य (movables/wares)

• पशु: livestock/animals
• Type: Noun
• Root: पशु
• Form: द्वितीया-बहुवचनम्, पुंलिङ्गः

• क्षेत्राणि: fields/landholdings
• Type: Noun
• Root: क्षेत्र
• Form: द्वितीया-बहुवचनम्, नपुंसकलिङ्गः

• दद्यात्: should give/grant
• Type: Verb
• Root: दा (दान)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘देयम्/दद्यात्’ = ‘should give’

• अल्पम्: a small amount
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अल्प
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; ‘अल्पं (किञ्चित्)’

• च: and
• Type: Particle/Conjunction
• Root: च
• Form: अव्ययम्; समुच्चयार्थकः

• हिरण्यम्: money/treasure (gold/coin)
• Type: Noun
• Root: हिरण्य
• Form: द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः

Entities Mentioned

• kośa (treasury)
• kupya (commodities)
• paśu (livestock)
• kṣetra (land)
• hiraṇya (gold/cash)

More Details

FAQs

Why prefer in-kind grants when the treasury is low?

It conserves liquidity while still meeting obligations; it also converts state-controlled assets into welfare/compensation without immediate cash outflow.