Sutra 15

Devanagari script

परिभवो द्रव्यनाशः पाटच्चरद्यूतकारलुब्धकगायनवादकैश्चानर्थ्यैः सम्योगः कामः ॥ कZ_०८.३.१५ ॥

Transliteration

paribhavo dravyanāśaḥ pāṭaccaradyūtakāralubdhakagāyanavādakaiś cānarthyaiḥ samyogaḥ kāmaḥ

Translation

કામ/ઇન્દ્રિયાસક્તિથી (i) અપમાન, (ii) ધનનાશ, અને (iii) અનર્થકારી લોકો—પાટચ્ચર (આવારા/નીચ ભટકનાર), જુગારી, લોભી, ગાયક અને વાદક—સાથે સંગત થવાથી દુર્ભાગ્ય થાય છે.

Word by Word

• परिभवः: insult, humiliation
• Type: Noun
• Root: परि√भू (भू) / परिभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन

• द्रव्यनाशः: loss/destruction of property
• Type: Noun
• Root: द्रव्य + नाश (नश्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन

• पाटच्चर: rogues/highwaymen (pāṭaccaras)
• Type: Noun
• Root: पाटच्चर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन (…कैः सह)

• द्यूतकार: gamblers
• Type: Noun
• Root: द्यूत + कार (कृ)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन

• लुब्धक: hunters
• Type: Noun
• Root: लुब्धक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन

• गायन: singers
• Type: Noun
• Root: गायन (गै/गा)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन

• वादक: musicians/instrumentalists
• Type: Noun
• Root: वादक (वद्/वाद)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• अनर्थ्यैः: with harmful/ruinous (persons/acts)
• Type: Noun (used adjectivally)
• Root: अनर्थ्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-बहुवचन (अनर्थ्यैः = अनर्थ-हेतुभिः/अनर्थ-करैः)

• सम्योगः: association, company
• Type: Noun
• Root: सम्√युज् (युज्) / संयोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन

• कामः: desire, sensual indulgence
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; (इति लक्षण-वाक्ये)

Entities Mentioned

• king/sovereign (implied)
• gamblers
• greedy courtiers/associates
• entertainers (singers, musicians)
• disreputable wanderers

More Details

FAQs

Why does Kautilya list specific associates (gamblers, entertainers, etc.)?

To flag predictable channels through which indulgence pulls the ruler into reputational harm, fiscal leakage, and exploitable networks.