Sutra 54
मित्रमभृतं व्यवहितं च कर्म करोति पार्ष्णिग्राहमासारममित्रमाटविकं च प्रतिकरोति कोशदण्डभूमिभिश्चोपकरोति व्यसनावस्थायोगमिति ॥ कZ_०८.१.५४ ॥
mitram abhṛtaṃ vyavahitaṃ ca karma karoti pārṣṇigrāham āsāram amitraṃ āṭavikaṃ ca pratikaroti kośa-daṇḍa-bhūmibhiś copakaroti vyasana-avasthā-yogam iti
મિત્ર, ભલે તેને વેતન ન અપાય અને ભલે તે દૂર હોય, તોય જરૂરી કાર્યો કરે છે; તે પાર્ષ્ણિગ્રાહ (પાછળથી દબાવનાર શત્રુ), આસાર (તાત્કાલિક હુમલાખોર), અમિત્ર અને આટવિક (વન્ય/જનજાતીય) ખતરાનો પ્રતિકાર કરે છે; અને કોષ, દંડ તથા ભૂમિ દ્વારા મદદ કરે છે—અટલે વ્યસનાવસ્થામાં (સંકટમાં) મિત્રનું યોગદાન નિર્ણાયક બને છે.
FAQs
Rear enemies, immediate attackers, principal hostile states, and forest/irregular forces.
Money (kośa), coercive power/troops (daṇḍa), and territorial support (bhūmi: bases, access, buffers).