Sutra 49
Devanagari script
सर्वाभियोगकरश्च कोशो धर्मकामहेतुः ॥ कZ_०८.१.४९ ॥
Transliteration
sarvābhiyogakaraś ca kośo dharmakāmahetuḥ.
Translation
કોષ (રાજકોષ) સર્વ ઉપક્રમો/કાર્યો હાથ ધરવાનું સાધન છે; અને એ જ ધર્મ (વ્યવસ્થા/કર્તવ્ય) તથા કામ (કલ્યાણ/ઇચ્છિત ભોગ) શક્ય બનવાનું કારણ પણ છે।
Word by Word
सर्वall, every
सर्व:
TypeAdjective/Pronoun
Rootसर्व
Formसर्व-शब्दः; प्रथमा एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम् (विशेषणरूपेण)
अभियोगaccusation, charge (in legal procedure)
अभियोग:
TypeNoun
Rootअभि√युज् (युज्)
Formपुंलिङ्गम्; प्रथमा एकवचनम्; ‘अभियोग’ = आरोप/अभ्युपगम/प्रत्यभियोग (legal charge/accusation)
करtax, levy
कर:
TypeNoun
Root√कृ (करोति)
Formपुंलिङ्गम्; प्रथमा एकवचनम्; ‘कर’ = करः/शुल्कम् (tax/levy)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
कोशःtreasury, state exchequer
कोशः:
TypeNoun
Rootकोश
Formपुंलिङ्गम्; प्रथमा एकवचनम्; ‘कोश’ = राजकोश/कोषागार (treasury)
धर्मdharma; law, duty, righteousness
धर्म:
TypeNoun
Rootधर्म
Formपुंलिङ्गम्; (समासपूर्वपदम्)
कामdesire, pleasure
काम:
TypeNoun
Rootकाम
Formपुंलिङ्गम्; (समासपूर्वपदम्)
हेतुःcause, means
हेतुः:
TypeNoun
Rootहेतु
Formपुंलिङ्गम्; प्रथमा एकवचनम्; ‘हेतु’ = कारणम्
Entities Mentioned
K
kośa (treasury)D
dharmaK
kāmaFAQs
Because enforcing order and delivering welfare require funded institutions—courts, enforcement, infrastructure, relief, and administration.