Sutra 19
Devanagari script
अमात्यजनपदव्यसनयोर्जनपदव्यसनं गरीयः इति विशालाक्षः ॥ कZ_०८.१.१९ ॥
Transliteration
amātya-janapada-vyasanayor janapada-vyasanaṃ garīyaḥ iti viśālākṣaḥ.
Translation
અમાત્યોને લાગતી આપત્તિ અને જનપદને લાગતી આપત્તિ—આ બન્નેમાં જનપદની આપત્તિ વધુ ગંભીર છે—એવું વિશાલાક્ષ કહે છે.
Word by Word
अमात्यminister; high official
अमात्य:
TypeNoun
Rootअमात्य
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
जनपदcountry; realm; province (with its people)
जनपद:
TypeNoun
Rootजनपद
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
व्यसनयोःof the two misfortunes/calamities
व्यसनयोः:
TypeNoun
Rootव्यसन
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी/सप्तमी द्विवचन; (यहाँ षष्ठी द्विवचन: ‘of the two calamities/misfortunes’)
जनपदव्यसनम्the calamity of the realm
जनपदव्यसनम्:
TypeNoun
Rootजनपदव्यसन
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; समास: जनपदस्य व्यसनम्
गरीयःmore serious; graver
गरीयः:
TypeAdjective
Rootगरियस् (गुरु-तुल्यतर)
Formपुं/नपुंसक; प्रथमा एकवचन; तुलनात्मक (comparative): ‘heavier/greater/more serious’
इतिthus; so (quotative)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formनिपात; उद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थ
विशालाक्षःViśālākṣa (an authority)
विशालाक्षः:
TypeNoun (proper name)
Rootविशालाक्ष
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; आचार्यनाम
Entities Mentioned
A
amātya (ministers)J
janapada (countryside/realm)V
Viśālākṣa (school/authority)FAQs
Because the countryside is the revenue, manpower, and supply base; its breakdown harms all state functions and is harder to quickly replace than individual officials.