Adhyaya 3
Book 1 frames statecraft as disciplined governance (vinaya) rather than mere conquest. In 1.3 Kautilya anchors political order in “Trayī” (the Vedic knowledge-complex) and its auxiliary sciences, then operationalizes it through varṇa-āśrama svadharma. The pragmatic aim is not ritual piety but administrative predictability: fixed duties create legible social roles, stable production, dependable service obligations, and a clear hierarchy for command and adjudication. By enumerating obligations of Brāhmaṇa, Kṣatriya, Vaiśya, Śūdra, and the four āśramas, the text supplies the king with a normative template for appointments, exemptions, discipline, and welfare expectations. The closing warning—transgressing svadharma causes societal extinction through saṅkara—functions as a governance risk statement: role-confusion erodes authority, revenue, defense readiness, and trust. Thus, 1.3 strengthens the Vijigīṣu’s internal base (svāmī + janapada) by converting sacred learning into a policy instrument for cohesion, compliance, and continuity.
Sutras
Sutra 1
सामर्ग्यजुर्वेदास्त्रयस्त्रयी ॥ कZ_०१.३.०१ ॥
સામ, ઋગ્ અને યજુર—આ ત્રણ વેદો જ ત્રયી છે.
Sutra 2
अथर्ववेदेतिहासवेदौ च वेदाः ॥ कZ_०१.३.०२ ॥
અથર્વવેદ અને ઇતિહાસવેદ પણ (ગણતરીમાં) વેદો છે.
Sutra 3
शिक्षा कल्पो व्याकरणं निरुक्तं छन्दोविचितिर्ज्योतिषमिति चाङ्गानि ॥ कZ_०१.३.०३ ॥
શિક્ષા, કલ્પ, વ્યાકરણ, નિરુક્ત, છંદોવિચિતિ અને જ્યોતિષ—આ વેદાંગો છે.
Sutra 4
एष त्रयीधर्मश्चतुर्णां वर्णानामाश्रमाणां च स्वधर्मस्थापनादौपकारिकः ॥ कZ_०१.३.०४ ॥
આ ત્રયી (વૈદિક ત્રય) ચાર વર્ણો અને આશ્રમોના સ્વધર્મની સ્થાપના વગેરે દ્વારા ઉપકારક છે.
Sutra 5
स्वधर्मो ब्राह्मणस्य अध्ययनमध्यापनं यजनं याजनं दानं प्रतिग्रहश्च ॥ कZ_०१.३.०५ ॥
બ્રાહ્મણનો સ્વધર્મ—અધ્યયન, અધ્યાપન, યજન (યજ્ઞ કરવો), યાજન (બીજાઓ માટે યજ્ઞ કરાવવો), દાન અને પ્રતિગ્રહ (દાન સ્વીકારવું).
Sutra 6
क्षत्रियस्याध्ययनं यजनं दानं शस्त्राजीवो भूतरक्षणं च ॥ कZ_०१.३.०६ ॥
ક્ષત્રિયનો (સ્વધર્મ)—અધ્યયન, યજન, દાન, શસ્ત્રાજીવ (શસ્ત્ર આધારિત આજીવિકા/સૈનિક વ્યવસાય) અને ભૂતરક્ષણ (પ્રજા/જીવોનું રક્ષણ).
Sutra 7
वैश्यस्याध्ययनं यजनं दानं कृषिपाशुपाल्ये वणिज्या च ॥ कZ_०१.३.०७ ॥
વૈશ્યનો (સ્વધર્મ)—અધ્યયન, યજન, દાન, કૃષિ અને પશુપાલન, તેમજ વાણિજ્ય (વેપાર).
Sutra 8
शूद्रस्य द्विजातिशुश्रूषा वार्त्ता कारुकुशीलवकर्म च ॥ कZ_०१.३.०८ ॥
શૂદ્ર માટે (નિર્ધારિત ઉપાય)—દ્વિજોની સેવા, કૃષિ‑પશુપાલન‑વેપાર (વાર્તા), અને કારીગરો તથા કલાકારો/નટોનું કામ।
Sutra 9
गृहस्थस्य स्वधर्माजीवस्तुल्यैरसमानर्षिभिर्वैवाह्यमृतुगामित्वं देवपित्रतिथिपूजा भृत्येषु त्यागः शेषभोजनं च ॥ कZ_०१.३.०९ ॥
ગૃહસ્થ માટે—પોતાના ધર્મ અને આજીવિકામાં સમાન (અને અસમાન ઋષિ/તપસ્વીઓ સાથે નહીં) એવા સાથી સાથે વિવાહ; ઋતુકાળમાં જ દાંપત્ય‑સંબંધ; દેવ‑પિતૃ‑અતિથિ‑પૂજા; સેવકો પ્રત્યે ઉદારતા; અને બીજાને પીરસ્યા પછી બચેલું ભોજન કરવું।
Sutra 10
ब्रह्मचारिणः स्वाध्यायो अग्निकार्याभिषेकौ भैक्षव्रतित्वमाचार्ये प्राणान्तिकी वृत्तिस्तदभावे गुरुपुत्रे सब्रह्मचारिणि वा ॥ कZ_०१.३.१० ॥
બ્રહ્મચારી માટે—સ્વાધ્યાય; અગ્નિકાર્ય અને અભિષેક‑સેવા; ભિક્ષાવ્રતથી જીવન. તેનો આચાર—આચાર્યની પ્રાણાંત સુધી સેવા કરવી; આચાર્ય ન હોય તો ગુરુપુત્ર અથવા સહબ્રહ્મચારીની સેવા કરવી।
Sutra 11
वानप्रस्थस्य ब्रह्मचर्यं भूमौ शय्या जटाजिनधारणमग्निहोत्राभिषेकौ देवतापित्रतिथिपूजा वन्यश्चाहारः ॥ कZ_०१.३.११ ॥
વાનપ્રસ્થ માટે—બ્રહ્મચર્ય; જમીન પર શયન; જટા અને મૃગચર્મ ધારણ; અગ્નિહોત્ર અને અભિષેક; દેવતા‑પિતૃ‑અતિથિ‑પૂજા; તથા વન્ય આહાર।
Sutra 12
परिव्राजकस्य जितेन्द्रियत्वमनारम्भो निष्किंचनत्वं सङ्गत्यागो भैक्षव्रतमनेकत्रारण्ये च वासो बाह्याभ्यन्तरं च शौचम् ॥ कZ_०१.३.१२ ॥
પરિવ્રાજક માટે—ઇન્દ્રિયજય; કાર્યારંભ/ઉદ્યમ ન કરવો; નિષ્કિંચનતા; સંગત્યાગ; ભિક્ષાવ્રત; અનેક સ્થળે—વિશેષે કરીને અરણ્યમાં—નિવાસ; અને બાહ્ય તથા આંતરિક શૌચ।
Sutra 13
सर्वेषामहिंसा सत्यं शौचमनसूय आनृशंस्यं क्षमा च ॥ कZ_०१.३.१३ ॥
બધા માટે આવશ્યક ગુણો—અહિંસા, સત્ય, શૌચ (પવિત્રતા), અનસૂયા (ઈર્ષ્યા-રહિતતા), આનૃશંસ્ય (માનવતા/અક્રૂરતા) અને ક્ષમા।
Sutra 14
स्वधर्मः स्वर्गायानन्त्याय च ॥ कZ_०१.३.१४ ॥
સ્વધર્મ સ્વર્ગ અને સ્થાયી કલ્યાણ તરફ લઈ જાય છે।
Sutra 15
तस्यातिक्रमे लोकः संकरादुच्छिद्येत ॥ कZ_०१.३.१५ ॥
તે (નિયમ/શિસ્ત)નું ઉલ્લંઘન થાય તો વર્ણસંકર અને અવ્યવસ્થાના કારણે સમાજ નષ્ટ થઈ જાય।
Sutra 16
स्वधर्मं संदधानो हि प्रेत्य चेह च नन्दति ॥ कZ_०१.३.१६च्द् ॥
જે પોતાનો સ્વધર્મ દૃઢપણે જાળવે છે, તે ઇહલોકમાં પણ અને પરલોકમાં પણ આનંદિત રહે છે।
Sutra 17
व्यवस्थितार्यमर्यादः कृतवर्णाश्रमस्थितिः ॥ कZ_०१.३.१७अब् ॥
તેમાં (રાજા/રાજ્યમાં) આર્ય (સભ્ય) સમુદાય માટે સુવ્યવસ્થિત આચાર-મર્યાદાઓ હોવી જોઈએ અને વર્ણ તથા આશ્રમ-વ્યવસ્થાની યોગ્ય રીતે સ્થાપિત સ્થિરતા હોવી જોઈએ.
Sutra 19
त्रय्याभिरक्षितो लोकः प्रसीदति न सीदति ॥ ॥
ત્રયી (ત્રણ વેદો) દ્વારા રક્ષિત લોક શાંત અને સ્થિર બને છે; તે અવ્યવસ્થામાં પડતો નથી.
Frequently Asked Questions
Role-clarity yields social cohesion, predictable production and service, lower conflict, and higher compliance—stabilizing revenue, defense readiness, and adjudication capacity (i.e., durable internal security and prosperity).
This passage does not specify a tariffed punishment; it provides the state-logic: svadharma breach produces saṅkara and threatens collective ruin. In Arthashastra practice, such destabilizing deviation authorizes corrective danda through royal officers under general law-and-order and discipline provisions elsewhere.