Sutra 8
Devanagari script
क्रौञ्चो विषाभ्याशे माद्यति ग्लायति जीवं जीवकः म्रियते मत्तकोकिलः चकोरस्याक्षिणी विरज्येते ॥ कZ_०१.२०.०८ ॥
Transliteration
krauñco viṣābhyāśe mādyati glāyati jīvaṃ jīvakaḥ mriyate mattakokilaḥ cakorasyākṣiṇī virajyete
Translation
વિષની નજીક ક્રૌંચ પક્ષી મત્ત થઈ ઢળી પડે છે; જીવંજીવક મરી જાય છે; કોયલ ઉન્મત્ત બને છે; અને ચકોરની આંખોનો રંગ ફિક્કો પડી જાય છે.
Word by Word
क्रौञ्चःthe krauñca bird (crane/heron)
क्रौञ्चः:
TypeNoun
Rootक्रौञ्च
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
विषाभ्याशेin/at the proximity of poison; under poisoning exposure
विषाभ्याशे:
TypeNoun
Rootविष + अभ्याश
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-एकवचन; अधिकरण (locative)
माद्यतिbecomes intoxicated; is delirious
माद्यति:
TypeVerb
Rootमद्
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
ग्लायतिwilts; languishes
ग्लायति:
TypeVerb
Rootग्लै
Formलट्, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
जीवम्life; vital breath (as object: ‘life’)
जीवम्:
TypeNoun
Rootजीव
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; कर्म (object)
जीवकःthe jīvaka bird (a kind of bird; here a named species)
जीवकः:
TypeNoun
Rootजीवक
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
म्रियतेdies
म्रियते:
TypeVerb
Rootमृ
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
मत्तकोकिलःthe ‘intoxicated’ cuckoo; a cuckoo in a maddened state
मत्तकोकिलः:
TypeNoun
Rootमत्त + कोकिल
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
चकोरस्यof the cakora bird
चकोरस्य:
TypeNoun
Rootचकोर
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-एकवचन
अक्षिणी(the) two eyes
अक्षिणी:
TypeNoun
Rootअक्षि
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-द्विवचन (अक्षिणी = two eyes)
विरज्येतेbecome discoloured; lose colour/clarity
विरज्येते:
TypeVerb
Rootविरञ्ज्
Formलट्, आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, द्विवचन
Entities Mentioned
V
viṣaK
krauñcaJ
jīvaṃjīvakaK
kokilaC
cakoraFAQs
As a screening protocol: abnormal animal behavior triggers inspection of food, water, rooms, and ventilation, and prompts restriction of access until cleared.