Sutra 8
Devanagari script
यथा लीनः सर्पो यस्माद्भयं पश्यति तत्र विषमुत्सृजति एवमयं राजा जातदोषाशङ्कस्त्वयि पुरा क्रोधविषमुत्सृजति अन्यत्र गम्यतामिति भीतवर्गं उपजापयेत् ॥ कZ_०१.१४.०८ ॥
Transliteration
yathā līnaḥ sarpo yasmād bhayaṃ paśyati tatra viṣam utsṛjati evam ayaṃ rājā jātadoṣāśaṅkas tvayi purā krodhaviṣam utsṛjati anyatra gamyatām iti bhītavargaṃ upajāpayet
Translation
જેમ છુપાયેલો સાપ જેને ભય લાગે તેની તરફ જ વિષ છોડે છે—તેમ આ રાજા તારા વિષે દોષની શંકા રાખીને વહેલું કે મોડું તારા પર ક્રોધ-વિષ છોડશે. બીજે જાવ—એમ કહી ભયભીત વર્ગને વશ કરવો.
Word by Word
यथाjust as; as
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
Formसम्बन्धाव्ययम्; उपमानार्थे
लीनःhidden; lying concealed
लीनः:
TypeParticiple
Root√ली (लीन)
Formकृदन्तः; भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
सर्पःa snake
सर्पः:
TypeNoun
Rootसर्प
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
यस्मात्from whom/which; because of which
यस्मात्:
TypePronoun
Rootयद्
Formपुं/नपुं; पञ्चमी एकवचनम्; सम्बन्धे/हेतौ
भयम्fear
भयम्:
TypeNoun
Rootभय
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
पश्यतिsees
पश्यति:
TypeVerb
Root√दृश्
Formलट्; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
तत्रthere; in that place/at that point
तत्र:
TypeIndeclinable
Rootतत्र
Formदेशवाचक अव्ययम्
विषम्poison
विषम्:
TypeNoun
Rootविष
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्
उत्सृजतिreleases; emits; lets out
उत्सृजति:
TypeVerb
Root√सृज् (उत्+सृज्)
Formलट्; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
एवम्thus; in the same way
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
Formप्रकारवाचक अव्ययम्
अयम्this (person)
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
राजाthe king
राजा:
TypeNoun
Rootराजन्
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्
जातarisen; produced
जात:
TypeParticiple (as compound member)
Root√जन् (जात)
Formकृदन्त-प्रातिपदिकम्; समासपूर्वपद (जात- = arisen)
दोषfault; defect
दोष:
TypeNoun (as compound member)
Rootदोष
Formसमासपूर्वपद; ‘दोष’ = fault/defect
आशङ्कःsuspecting (danger) due to an arisen fault; apprehensive
आशङ्कः:
TypeNoun/Adjective
Rootआशङ्का (आ+√शङ्क्)
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘जातदोषाशङ्कः’ = यस्य जातदोषे आशङ्का अस्ति सः
त्वयिin/against you
त्वयि:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formसप्तमी एकवचनम्
पुराformerly; earlier
पुरा:
TypeIndeclinable
Rootपुरा
Formकालवाचक अव्ययम्
क्रोधanger
क्रोध:
TypeNoun (as compound member)
Rootक्रोध
Formसमासपूर्वपद; ‘क्रोध’ = anger
विषम्poison
विषम्:
TypeNoun (as compound member)
Rootविष
Formसमासपूर्वपद; ‘विष’ = poison
उत्सृजतिreleases; vents; lets out
उत्सृजति:
TypeVerb
Root√सृज् (उत्+सृज्)
Formलट्; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
अन्यत्रelsewhere; in another place
अन्यत्र:
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र
Formदेश/विषयवाचक अव्ययम्
गम्यताम्let (one) go; one should depart
गम्यताम्:
TypeVerb
Root√गम्
Formलोट्; कर्मणि (passive); प्रथमपुरुषः एकवचनम्; आज्ञार्थे
इतिthus; ‘so’ (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formउद्धरण/वाक्यसमाप्त्यर्थक अव्ययम्
भीतfrightened
भीत:
TypeParticiple (as compound member)
Root√भी (भीत)
Formक्त-प्रत्ययान्त; समासपूर्वपद; ‘भीत’ = frightened
वर्गम्the frightened group/faction
वर्गम्:
TypeNoun
Rootवर्ग
Formपुंलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘भीतवर्ग’ = भयभीतः समूहः
उपजापयेत्should secretly persuade/indoctrinate; should win over by insinuation
उपजापयेत्:
TypeVerb
Rootउप+√जप् (causative)
Formविधिलिङ्; परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; णिच् (प्रेरणार्थक)
Entities Mentioned
B
bhītavarga (fearful faction)R
rājā (king)FAQs
It converts self-preservation into political movement—exit, defection, or collaboration—before the ruler acts against them.
A climate of suspicion where perceived disloyalty triggers punitive action, making the court unstable and defections more likely.