Sutra 25
Devanagari script
अवश्यं हि शक्यं सामादिभिर्वश्यं कर्तुं नेतरत्कार्यव्यासक्तं प्रतिसंहर्तुम् ॥ कZ_०७.९.२५ ॥
Transliteration
avaśyaṃ hi śakyaṃ sāmādibhir vaśyaṃ kartuṃ na itarat kāryavyāsaktaṃ pratisaṃhartum
Translation
કારણ કે જે ‘અવશ્ય’ છે તેને સામ વગેરે ઉપાયો દ્વારા વશ કરી શકાય છે; પરંતુ બીજું નહીં—પોતાના કાર્યોમાં વ્યસ્ત (સૈન્ય)ને સહેલાઈથી પાછું ખેંચી ફરી એકત્ર કરી શકાતું નથી.
Word by Word
अवश्यम्certainly; necessarily
अवश्यम्:
TypeAdverb
Rootअवश्य
Formअव्यय (क्रियाविशेषण); नपुंसकलिङ्ग-एकवचन-प्रथमा/द्वितीया रूपेण अव्ययीभूतम्
हिindeed; for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपात (हेतौ/निश्चये)
शक्यम्possible; feasible
शक्यम्:
TypeAdjective (verbal derivative)
Rootशक्
Formकृदन्त (शक् + यत् = शक्य); नपुंसकलिङ्ग-एकवचन-प्रथमा; ‘possible/able to be done’
सामादिभिःby conciliation etc. (the four upāyas: conciliation, gifts, dissension, force)
सामादिभिः:
TypeNoun
Rootसामन्/दामन्/भेद/दण्ड
Formपुंलिङ्ग-बहुवचन-तृतीया; ‘साम-आदि’ = साम, दाम, भेद, दण्ड इत्यादि उपायैः
वश्यम्amenable; controllable; to be brought under control
वश्यम्:
TypeAdjective
Rootवश्य
Formनपुंसकलिङ्ग-एकवचन-प्रथमा/द्वितीया; ‘to be brought under control’
कर्तुम्to make; to render
कर्तुम्:
TypeVerb (infinitive)
Rootकृ
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive): ‘to do/make’
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
इतरत्otherwise; the other (course)
इतरत्:
TypePronoun/Adjective
Rootइतर
Formनपुंसकलिङ्ग-एकवचन-प्रथमा/द्वितीया; ‘otherwise/other (thing)’
कार्यव्यासक्तम्absorbed in (its) task; preoccupied with business
कार्यव्यासक्तम्:
TypeAdjective (compound)
Rootकार्य + व्यासक्त
Formनपुंसकलिङ्ग-एकवचन-प्रथमा/द्वितीया; ‘कार्ये व्यासक्तम्’ = engaged/absorbed in (one’s) task
प्रतिसंहर्तुम्to withdraw; to recall; to draw back (from its engagement)
प्रतिसंहर्तुम्:
TypeVerb (infinitive)
Rootप्रति-सम्-हृ
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive); धातु: हृ (हरणे) उपसर्गाः: प्रति-, सम्-; अर्थः ‘to withdraw/draw back/recall’
Entities Mentioned
S
sāmaD
dānaB
bhedaD
daṇḍaA
army/force (implied)FAQs
Political instruments can sometimes domesticate a rebellious or unamenable element, but they cannot easily reverse operational overcommitment once a force is deeply engaged.