Sutra 11
Devanagari script
अरिविजिगीष्वोस्तु स्वं स्वं मित्रमनुगृह्णतोः शक्यकल्यभव्यारम्भिस्थिरकर्मानुरक्तप्रकृतिभ्यो विशेषः ॥ कZ_०७.८.११ ॥
Transliteration
arivijigīṣvos tu svaṃ svaṃ mitram anugṛhṇatoḥ śakya-kalya-bhavyārambhi-sthirakarmānuraktaprakṛtibhyo viśeṣaḥ
Translation
શત્રુ અને વિજિગીષુ બંને પોતપોતાના મિત્રને અનુગ્રહ કરે ત્યારે, મિત્રોમાં ભેદ આ આધાર પર છે: જે સાધ્ય (શક્ય) કાર્ય આરંભે, જે નિર્દોષ કાર્ય આરંભે, જે શુભ પરિણામની શક્યતા ધરાવતું કાર્ય આરંભે, જે કાર્યનિષ્પાદનમાં સ્થિર હોય, અને જેના પ્રકૃતિઓ (રાજ્યઘટકો) અનુરક્ત/નિષ્ઠાવાન હોય।
Word by Word
अरिenemy
अरि:
TypeNoun
Rootअरि
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/सम्बोधन एकवचन (समासपूर्वपद)
विजिगीषुthe would-be conqueror
विजिगीषु:
TypeNoun (agent noun)
Rootविजि-गैष् (√गैष्/√गिष् desiderative of √जि)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/सम्बोधन एकवचन (समासपूर्वपद)
ओःof the two
ओः:
TypeSuffix/Case-ending
Root(षष्ठी-द्विवचन-प्रत्यय)
Formषष्ठी द्विवचन (genitive dual) — ‘of the two’
तुbut / however
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formनिपात; विरोध/विशेषार्थक
स्वम्one’s own
स्वम्:
TypePronoun/Adjective
Rootस्व
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; ‘own’ (object of अनुगृह्णतः)
स्वम्(each) his own
स्वम्:
TypePronoun/Adjective
Rootस्व
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; पुनरुक्ति—‘each his own’
मित्रम्ally / friend
मित्रम्:
TypeNoun
Rootमित्र
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया एकवचन; कर्म
अनुगृह्णतोःof the two (persons) who are supporting/favouring
अनुगृह्णतोः:
TypeVerb (participle)
Rootअनु-√ग्रह्
Formवर्तमान कृदन्त (शतृ); परस्मैपदी; षष्ठी द्विवचन; ‘of the two who are favouring/supporting’
शक्यcapable
शक्य:
TypeAdjective (PPP)
Root√शक्
Form(समासाङ्ग) कृदन्त-विशेषण; ‘able/capable’
कल्यgood / fit
कल्य:
TypeAdjective
Rootकल्य
Form(समासाङ्ग) विशेषण; ‘good/fit’
भव्यprosperous / promising
भव्य:
TypeAdjective
Rootभव्य
Form(समासाङ्ग) विशेषण; ‘prosperous/fortunate’
आरम्भिenterprising / initiating action
आरम्भि:
TypeAdjective/Noun
Rootआरम्भिन्
Form(समासाङ्ग) पुंलिङ्ग; ‘one who undertakes/initiates (enterprises)’
स्थिरsteady
स्थिर:
TypeAdjective
Rootस्थिर
Form(समासाङ्ग) विशेषण; ‘steady/firm’
कर्मconduct / actions
कर्म:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Form(समासाङ्ग) नपुंसकलिङ्ग; ‘deed/conduct’
अनुरक्तloyal / devoted
अनुरक्त:
TypeAdjective (PPP)
Rootअनु-√रञ्ज्
Form(समासाङ्ग) कृदन्त-विशेषण; ‘attached/loyal’
प्रकृतिभ्यःfrom/than (those) constituents/subjects
प्रकृतिभ्यः:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्ग; पञ्चमी बहुवचन; अपादान/तुलनार्थ ‘from/than (those) subjects/constituents’
विशेषःa difference / superiority
विशेषः:
TypeNoun
Rootविशेष
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; कर्तृ/विधेय
Entities Mentioned
A
ari (enemy)V
vijigīṣu (conqueror)M
mitra (ally)P
prakṛti (state elements)FAQs
To prioritize support toward allies that convert assistance into results—those capable of feasible planning, clean execution, favorable outcomes, persistence, and internal cohesion.