Sutra 30
Devanagari script
कृतप्रणाशः शक्तिहानिर्विद्यापण्यत्वमाशानिर्वेदो देशलौल्यमविश्वासो बलवद्विग्रहो वा परित्यागस्थानमित्याचार्याः ॥ कZ_०७.६.३० ॥
Transliteration
kṛtapraṇāśaḥ śaktihānir vidyāpaṇyatvam āśānirvedo deśalaulyam aviśvāso balavad-vigraho vā parityāgasthānam ity ācāryāḥ
Translation
આચાર્યો કહે છે: પરિત્યાગ (કોઈ પક્ષ/ઉપક્રમ છોડવા) ના કારણો—કરેલાનું નાશ, શક્તિહાનિ, વિદ્યાને ‘વેચવી’ પડે તેવી સ્થિતિ (અપમાનજનક પરાધીનતા), અપેક્ષિત લાભથી નિરાશા, દેશ/પ્રદેશ વિષે ચંચળતા, અવિશ્વાસ, અથવા વધુ બળવાન સાથે વિગ્રહ।
Word by Word
कृतप्रणाशःloss of what has been achieved/accumulated
कृतप्रणाशः:
TypeNoun
Rootकृ (कृत) + नश् (प्रणाश)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
शक्तिहानिःloss of power/capacity
शक्तिहानिः:
TypeNoun
Rootशक् (शक्ति) + हा (हानि)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
विद्यापण्यत्वम्turning learning into a commodity (selling knowledge)
विद्यापण्यत्वम्:
TypeNoun
Rootविद्या + पण् (पण्य) + त्व (त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
आशानिर्वेदःdisillusionment with hopes; loss of hope
आशानिर्वेदः:
TypeNoun
Rootआशा + निर्विद् (निर्वेद)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
देशलौल्यम्restlessness about place; fickleness in staying in one region
देशलौल्यम्:
TypeNoun
Rootदेश + लोल (लौल) + य (यम्)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
अविश्वासःdistrust; lack of confidence
अविश्वासः:
TypeNoun
Rootवि-श्वस् (विश्वास) with negation अ-
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
बलवत्powerful; strong
बलवत्:
TypeAdjective
Rootबल
Formअव्ययवत्-प्रयोगः/नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिकम्; अत्र विशेषणरूपेण ‘बलवान्’ अर्थे
विग्रहःhostility/war
विग्रहः:
TypeNoun
Rootवि-ग्रह्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
परित्यागस्थानम्a ground/occasion for abandonment (a reason to give up)
परित्यागस्थानम्:
TypeNoun
Rootपरि-त्यज् (परित्याग) + स्थान
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/समाप्त्यर्थक-अव्ययम्
आचार्याःthe teachers/authorities (ācāryas)
आचार्याः:
TypeNoun
Rootआ-चर् (आचार्य)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-बहुवचन
Entities Mentioned
Ā
ācāryāḥ (teachers/authorities)B
balavat (stronger power)FAQs
Abandon when it destroys prior gains, drains strength, forces humiliating dependence, kills expected benefits, creates territorial fickleness/instability, lacks trust, or provokes conflict with a stronger power.