Sutra 16
Devanagari script
संधेरकृतचिकीर्षा कृतश्लेषणं कृतविदूषणमवशीर्णक्रिया च ॥ कZ_०७.६.१६ ॥
Transliteration
saṃdher akṛtacikīrṣā kṛtaśleṣaṇaṃ kṛtavidūṣaṇam avaśīrṇakriyā ca
Translation
સંધિ અંગે— (1) હજી કાર્ય કરવાની ઇચ્છા ન બનેલી, (2) ઘનિષ્ઠ બંધન/આસંજન સિદ્ધ થયેલું, (3) દૂષણ/વિઘટન (સાબોટાજ) સિદ્ધ થયેલું, અને (4) અમલ/ક્રિયા ક્ષીણ થયેલી— આ તેની અવસ્થાઓ છે।
Word by Word
सन्धेःof a treaty/peace (policy of sandhi)
सन्धेः:
TypeNoun
Rootसन्धि
Formषष्ठी-एकवचनम्, पुंलिङ्गः
अकृतचिकीर्षाabsence of intention/resolve to act (regarding the treaty)
अकृतचिकीर्षा:
TypeNoun
Rootचिकीर्षा (√कृ)
Formप्रथमा-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गः; नञ्-पूर्वकः समासः (अकृता चिकीर्षा यस्याः सा)
कृतश्लेषणम्binding/adhesion having been effected (i.e., an enforced/contrived attachment)
कृतश्लेषणम्:
TypeNoun
Rootश्लेषण (√श्लिष्)
Formप्रथमा-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; कृत-पूर्वपदः (कृतं श्लेषणम्)
कृतविदूषणम्vitiation/spoiling having been done (intentional corruption/defilement)
कृतविदूषणम्:
TypeNoun
Rootविदूषण (वि+√दूष्)
Formप्रथमा-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गः; कृत-पूर्वपदः (कृतं विदूषणम्)
अवशीर्णक्रिया(a situation) whose execution/operations have fallen away (i.e., implementation has lapsed)
अवशीर्णक्रिया:
TypeNoun
Rootक्रिया
Formप्रथमा-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्गः; अवशीर्णा क्रिया यस्याः सा (fallen/decayed activity)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
Entities Mentioned
S
saṃdhi (treaty)FAQs
As a diagnostic: distinguish whether the problem is (a) no real intent, (b) binding achieved, (c) active subversion, or (d) mere execution fatigue—each calls for different countermeasures.