Sutra 16
Devanagari script
कर्शनीयोच्छेदनीययोश्चेन्मित्राणि मध्यमस्य साचिव्यकराणि स्युः पुरुषान्तरेण संधीयेत ॥ कZ_०७.१८.१६ ॥
Transliteration
karśanīyocchedanīyayoś cen mitrāṇi madhyamasya sācivyakarāṇi syuḥ puruṣāntareṇa saṃdhīyeta
Translation
જો ‘ક્ષીણ કરવાના’ અને ‘નાશ કરવાના’ પક્ષના મિત્રો મધ્યમ માટે સલાહકાર/એજન્ટ તરીકે કામ કરી શકે, તો તે એક મધ્યસ્થ વ્યક્તિ દ્વારા સંધિ કરાવે.
Word by Word
कर्शनीयto be weakened / to be harassed
कर्शनीय:
TypeAdjective (verbal derivative)
Rootकृश्/कर्ष् (कर्षण)
Formप्रातिपदिक (कृदन्त-विशेषण); नपुंसकलिङ्गे द्विवचन/बहुवचन-प्रयोगः (समासपूर्वपदत्वेन)
उच्छेदनीययोःof the two (things/parties) that are to be eliminated
उच्छेदनीययोः:
TypeAdjective (verbal derivative)
Rootछिद् (उच्छेद)
Formकृदन्त-विशेषण; षष्ठी/सप्तमी?—अत्र द्विवचनस्य षष्ठी (योः) ; नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग-प्रातिपदिकसम्भवः; ‘उच्छेदनीय’ = उच्छेदं नेतव्यम्
योःof which two
योः:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
Formषष्ठी द्विवचनम् (genitive dual)
चेत्if
चेत्:
TypeParticle
Rootचेत्
Formनिपातः; शर्तार्थकः (if)
मित्राणिallies / friends (political allies)
मित्राणि:
TypeNoun
Rootमित्र
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचनम्
मध्यमस्यof the middle king
मध्यमस्य:
TypeNoun (political term)
Rootमध्यम
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी एकवचनम्
साचिव्यकराणिacts of assistance / supportive services
साचिव्यकराणि:
TypeNoun (compound)
Rootसाचिव्य + कर
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया बहुवचनम्; साचिव्यस्य कराणि = ‘services/acts of assistance’
स्युःshould be / would be
स्युः:
TypeVerb
Rootअस्
Formलोट्/विधिलिङ्?—अत्र विधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्; 3rd person plural; ‘they should be/are to be’
पुरुषान्तरेणthrough another person / via an intermediary
पुरुषान्तरेण:
TypeNoun (compound)
Rootपुरुष + अन्तर
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया एकवचनम्; ‘another person/agent’ as instrument/means
संधीयेतshould make a pact / should conclude an alliance
संधीयेत:
TypeVerb
Rootसम्-धा (संधा)
Formविधिलिङ् (optative) आत्मनेपदम्; 3rd person singular; ‘should make an alliance/compact’
Entities Mentioned
M
madhyama (middle king)K
karśanīya (target to weaken)U
ucchedanīya (target to eliminate)M
mitra (allies)I
intermediary agentFAQs
To reduce exposure, manage deniability, and leverage co-opted allies as operational agents.
They must be able to function as the Madhyama’s effective advisers/agents (sācivyakarāṇi).