Sutra 5
Devanagari script
ग्रामारण्योपजीविव्रजवणिक्पथानुपालनमुज्झितापसृतापकारिणां चार्पणमिति सान्त्वमाचरेत् ॥ कZ_०७.१६.०५ ॥
Transliteration
grāmāraṇyopajīvivrajavaṇikpathānupālanam ujjhitāpasṛtāpakāriṇāṃ cārpaṇam iti sāntvam ācaret
Translation
તે સાંત્વ (સામ) આ રીતે આચરે: ગામો, જંગલઆધારિત જીવનગૃપો, વ્રજ (ગોપ/પશુપાલક છાવણીઓ), વેપારીઓ અને વેપારમાર્ગોનું રક્ષણ; તેમજ ત્યજાયેલા અથવા ભાગી ગયેલા અપરાધીઓને પાછા સ્વીકારવા (પુનઃસમાવેશ).
Word by Word
ग्राम-अरण्य-उपजीवि-व्रज-वणिक्-पथ-अनुपालनम्protection/guarding of villages, forests and their dependents, cattle-herds, merchants, and roads
ग्राम-अरण्य-उपजीवि-व्रज-वणिक्-पथ-अनुपालनम्:
TypeNoun
Rootअनु√पाल् (पालन)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया (सन्दर्भे कर्मपदम्)
उज्झित-अपसृत-अपकारिणाम्of those who have been expelled, who have fled, and who commit harm (malefactors)
उज्झित-अपसृत-अपकारिणाम्:
TypeNoun (adjectival compound)
Root√हā (उज्झित), अप√सृ (अपसृत), √कृ (अपकारिन्)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग? (जनसमूहवाचक), बहुवचन, षष्ठी (—आम्)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अर्पणम्handing over / surrender (of such offenders)
अर्पणम्:
TypeNoun
Root√ऋ (अर्पण)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया (कर्मपदम्)
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formइत्यर्थ-निर्देशक अव्यय (उद्धरण/परामर्श-समाप्ति)
सान्त्वम्conciliation / persuasion (the ‘sāma’ policy)
सान्त्वम्:
TypeNoun
Root√सान्त्व् (सान्त्व)
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा (विधेय/उपाय-नाम)
आचरेत्should practice / should employ
आचरेत्:
TypeVerb
Rootआ√चर्
Formलोट्/विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, एकवचन
Entities Mentioned
V
villagesF
forest-dependent communitiesP
pastoral camps (vraja)M
merchantsT
trade routesO
offenders/defectorsFAQs
Protecting commerce signals benevolent governance, stabilizes revenue flows, and reduces incentives for banditry or rebellion.
A controlled return policy—conditional acceptance to reduce opposition manpower and restore order without continuous coercion.