Sutra 18
Devanagari script
खनिः संग्रामोपकरणानां योनिः द्रव्यवनं दुर्गकर्मणां यानरथयोश्च हस्तिवनं हस्तिनां गवाश्वखरोष्ट्राणां च व्रजः ॥ कZ_०७.१४.२५ ॥
Transliteration
khaniḥ saṃgrāmopakaraṇānāṃ yoniḥ dravyavanaṃ durgakarmaṇāṃ yānarathayośca hastivanaṃ hastināṃ gavāśvakharoṣṭrāṇāṃ ca vrajaḥ
Translation
ખાણો યુદ્ધસામગ્રીનો સ્ત્રોત છે; દ્રવ્યવન દુર્ગકાર્યો તથા યાન-રથ માટે સામગ્રી પૂરી પાડે છે; હસ્તિવન હાથીઓનો સ્ત્રોત છે; અને વ્રજ (ઝુંડ/પાળ) ગાયો, ઘોડા, ગધેડા અને ઊંટનો સ્ત્રોત છે.
Word by Word
खनिःa mine; mining site
खनिः:
TypeNoun
Rootखनि
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
संग्रामोपकरणानाम्of war equipment / military implements
संग्रामोपकरणानाम्:
TypeNoun
Rootउपकरण
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन
योनिःsource; origin
योनिः:
TypeNoun
Rootयोनि
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
द्रव्यवनम्a forest of resources/materials
द्रव्यवनम्:
TypeNoun
Rootवन
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
दुर्गकर्मणाम्of fortification works
दुर्गकर्मणाम्:
TypeNoun
Rootकर्मन्
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन
यानरथयोःof vehicles and chariots
यानरथयोः:
TypeNoun
Rootयान
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी द्विवचन (यहाँ षष्ठी: ‘of’)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formअव्यय (समुच्चय)
हस्तिवनम्elephant forest; elephant reserve
हस्तिवनम्:
TypeNoun
Rootवन
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
हस्तिनाम्of elephants
हस्तिनाम्:
TypeNoun
Rootहस्तिन्
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन
गवाश्वखरोष्ट्राणाम्of cattle, horses, asses, and camels
गवाश्वखरोष्ट्राणाम्:
TypeNoun
Rootगो
Form(समाहार-द्वन्द्व) नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formअव्यय (समुच्चय)
व्रजःa herd-station; cattle-pen; livestock enclosure
व्रजः:
TypeNoun
Rootव्रज
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन
Entities Mentioned
K
khani (mines)D
dravya-vana (resource forests)D
durga (fortifications)H
hastivana (elephant forests)V
vraja (herds)FAQs
They are state-controlled inputs for defense and logistics; securing them is equivalent to securing military readiness.