Sutra 6
Devanagari script
शून्यमूलो ह्यस्य सुकरो भवति नैकदेशबलप्रयातः कृतपार्ष्णिप्रतिविधानः ॥ कZ_०७.१३.०६ ॥
Transliteration
śūnyamūlo hy asya sukaro bhavati naikadeśabalaprayātaḥ kṛtapārṣṇipratividhānaḥ
Translation
કારણ કે જે પોતાની સમગ્ર સેના લઈને નીકળે છે, તેનું ‘મૂલ’ (આધાર/ઘાટ) ખાલી થઈ જાય છે અને તેથી તેને સંભાળવું સહેલું બને છે; પરંતુ જે ફક્ત સેનાના એક ભાગ સાથે નીકળે છે અને પાછળથી હુમલા સામે પહેલેથી જ વ્યવસ્થા કરી રાખે છે, તેના માટે એવું નથી.
Word by Word
शून्य-मूलःone whose base/support is empty (supportless)
शून्य-मूलः:
TypeNoun (compound used adjectivally)
Rootमूल
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम्
हिfor, indeed
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपातः (हेतौ/निश्चये)
अस्यof him/its
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
Formषष्ठी-एकवचनम्, पुं/नपुंसकलिङ्गः
सु-करःeasy to do/achieve
सु-करः:
TypeAdjective
Rootकर
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; विशेषणम्
भवतिbecomes/is
भवति:
TypeVerb
Rootभू
Formलट्, परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेध-अव्ययम्
एक-देश-बल-प्रयातःone who has marched with only a part of his forces
एक-देश-बल-प्रयातः:
TypeNoun (past participle used adjectivally)
Rootप्र-या (या)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; क्त-प्रत्ययान्त (प्रयात = प्रस्थित/गच्छित); विशेषणम्
कृत-पार्ष्णि-प्रतिविधानःone who has made counter-arrangements against attacks from the rear (has secured his rear)
कृत-पार्ष्णि-प्रतिविधानः:
TypeNoun (agent-noun/ppp compound used adjectivally)
Rootवि-धा (धा)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुंलिङ्गः; कृत- (ppp) + प्रतिविधान (arrangement/counter-measure); विशेषणम्
Entities Mentioned
M
mūla (base/rear areas)P
pārṣṇi-pratividhāna (rear-defense measures)FAQs
The state’s base: homeland, treasury, supply lines, forts, and administrative backbone that must not be left exposed.
Do not empty the base by marching with everything unless rear-defense is secured; partial deployment with planned rear countermeasures can be safer.