Sutra 23

Devanagari script

पार्श्वस्थायी हि यातव्याभिसारो मूलाबाधकश्च भवति मूलाबाधक एव पश्चात्स्थायी ॥ कZ_०७.१३.२३ ॥

Transliteration

pārśvasthāyī hi yātavyābhisāro mūlābādhakaś ca bhavati mūlābādhaka eva paścātsthāyī

Translation

પાર્શ્વસ્થાયી એ એવો છે કે જે યાતવ્ય સામે કૂચ કરી શકે અને મૂળ (આધાર/કેન્દ્ર) પર પણ પ્રહાર કરી શકે; અને જે મૂળને આઘાત કરે છે, તે જ વાસ્તવમાં પશ્ચાત્સ્થાયી (પાછળ સ્થિત) બને છે.

Word by Word

• पार्श्वस्थायी: one who stays on the flank; a flank-supporter (ally/force)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पार्श्व + स्था (स्थायी)
• Form: प्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग (संदर्भतः ‘(राजा/सेनापति/बलम्) पार्श्वस्थायी’ इति)

• हि: indeed, for
• Type: Particle
• Root: हि
• Form: निपात (हेतु/निश्चयार्थ)

• यातव्याभिसारः: a march/raid that has to be undertaken (a necessary expedition)
• Type: Noun
• Root: या + तव्य; अभि + सृ (अभिसार)
• Form: प्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग

• मूलाबाधकः: one that obstructs/harms the base (root-destroying)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: मूल + आ + बाध (बाधक)
• Form: प्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग

• च: and
• Type: Conjunction
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक निपात

• भवति: becomes; is
• Type: Verb
• Root: भू
• Form: लट्, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• मूलाबाधकः: (specifically) base-harming
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: मूल + आ + बाध (बाधक)
• Form: प्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग (पुनरुक्ति—निश्चय/विशेषणार्थ)

• एव: only, indeed, precisely
• Type: Particle
• Root: एव
• Form: अवधारणार्थक निपात

• पश्चात्स्थायी: one who stays behind; a rear-supporter (ally/force)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पश्चात् + स्था (स्थायी)
• Form: प्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग (संदर्भतः ‘पश्चात्स्थायी (राजा/बलम्)’)

Entities Mentioned

• pārśvasthāyī
• paścātsthāyī
• yātavya
• mūla (base/core)

More Details

FAQs

What is the practical distinction made in 7.13.23?

The flank actor can both join operations against the target and threaten the core; whoever threatens the core functions as the rear threat in strategic terms.