Sutra 17
दीर्घकान्तारमनुदकं यवसेन्धनोदकहीनं वा कृच्छ्राध्वानमभियोगप्रस्कन्नं क्षुत्पिपासाध्वक्लान्तं पङ्कतोयगम्भीराणां वा नदीदरीशैलानामुद्यानापयाने व्यासक्तमेकायनमार्गे शैलविषमे संकटे वा बहुलीभूतं निवेशे प्रस्थिते विसम्नाहं भोजनव्यासक्तमायतगतपरिश्रान्तमवसुप्तं व्याधिमरकदुर्भिक्षपीडितं व्याधितपत्त्यश्वद्विपमभूमिष्ठं वा बलव्यसनेषु वा स्वसैन्यं रक्षेत्परसैन्यं चाभिहन्यात् ॥ कZ_१०.२.१७ ॥
dīrghakāntāramanudakaṃ yavasendhanodakahīnaṃ vā kṛcchrādhvānamabhiyogapraskannaṃ kṣutpipāsādhvaklāntaṃ paṅkatoyagambhīrāṇāṃ vā nadīdarīśailānāmudyānāpayāne vyāsaktamekāyanamārge śailaviṣame saṃkaṭe vā bahulībhūtaṃ niveśe prasthite visamnāhaṃ bhojanavyāsaktamāyatagatapariśrāntamavasuptaṃ vyādhimarakadurbhikṣapīḍitaṃ vyādhitapattyaśvadvipamabhūmiṣṭhaṃ vā balavyasaneṣu vā svasainyaṃ rakṣet parasainyaṃ cābhihanyāt
જ્યારે શત્રુસેના ક્ષીણ/અવ્યવસ્થિત હોય—જેમ કે લાંબા જંગલમાર્ગે પાણી વિના; ચારો, ઇંધણ અથવા પાણીના અભાવે; કઠિન કૂચમાં ફસાઈ; અભિયાનોના દબાણ હેઠળ; ભૂખ, તરસ અને મુસાફરીથી થાકી; કાદવમાં અથવા ઊંડા પાણીમાં અટવાઈ; નદી, ખીણ, પર્વત, ઉદ્યાન અથવા સાંકડી આવનજાવન જગ્યાઓ પાર કરવામાં વિલંબિત; એકમાત્ર માર્ગ પર ભીડભાડમાં; કઠોર પર્વતીય દર્રાઓ અથવા સાંકડી ઘાટોમાં ફસાઈ; છાવણી નાખતી કે રવાના થતી વખતે વિખેરાઈ; અપૂરી તૈયારીમાં; ભોજનમાં મગ્ન; લાંબી ગતિ પછી પરિશ્રાંત; ઊંઘમાં; રોગ, મહામારી અથવા દુર્ભિક્ષથી પીડિત; પાયદળ/ઘોડા/હાથી બીમાર; યોગ્ય ભૂમિ પર સ્થિર ન હોય; અથવા મોટા બળસંકટમાં—ત્યારે રાજાએ પોતાની સેના રક્ષવી અને શત્રુસેનાને પ્રહાર કરવો।
FAQs
Preserve one’s own force while exploiting the enemy’s temporary incapacity created by logistics, terrain, fatigue, or disorder.
It functions as an operational checklist for commanders to recognize windows of advantage and avoid them for their own troops.