Sutra 8
मध्ये चान्ते च स्थानवानात्मधारणः परधारणश्चापदि स्वारक्षः स्वाजीवः शत्रुद्वेषी शक्यसामन्तः पङ्कपाषाणोषरविषमकण्टकश्रेणीव्यालमृगाटवीहीनः कान्तः सीताखनिद्रव्यहस्तिवनवान् गव्यः पौरुषेयो गुप्तगोचरः पशुमानदेवमातृको वारिस्थलपथाभ्यामुपेतः सारचित्रबहुपण्यो दण्डकरसहः कर्मशीलकर्षकोऽबालिशस्वाम्यवरवर्णप्रायो भक्तशुचिमनुष्य इति जनपदसम्पत् ॥ कZ_०६.१.०८ ॥
madhye cānte ca sthānavān ātmadhāraṇaḥ paradhāraṇaś cāpadi svārakṣaḥ svājīvaḥ śatrudveṣī śakyasāmantaḥ paṅkapāṣāṇoṣaraviṣamakaṇṭakaśreṇīvyālamṛgāṭavīhīnaḥ kāntaḥ sītākhanidravyahastivanavān gavyaḥ pauruṣeyo guptagocaraḥ paśumān adevamātṛko vāristhalapathābhyām upetaḥ sāracitrabahupaṇyo daṇḍakarasahaḥ karmaśīlakarṣako'bāliśasvāmyavaravarṇaprāyo bhaktaśucimanuṣya iti janapadasampat
જનપદ (દેશ/રાજ્ય)ની સંપત્તિ આ છે: મધ્યમાં અને સીમાએ સ્થિર વસાહતો; પોતે ટકી રહેવા અને બીજાને પણ ધારણ કરવા સક્ષમતા; આપત્તિમાં સ્વરક્ષા અને જીવનોપાર્જન જાળવવાની શક્તિ; શત્રુવિરોધી સ્વભાવ; વશમાં રાખી શકાય એવા સામંત; કાદવ, પથ્થર, ઊસર, અસમ જમીન, કાંટાળાં પ્રદેશ, લૂંટારુઓની લાઈનો અને હિંસક પશુઓથી ભરેલા જંગલો—આ બધાથી મુક્ત; રમણીય; સીતા (રાજકીય ખેતીભૂમિ), ખાણો, દ્રવ્યસાધનો અને હાથીવન ધરાવતું; ગૌસંપત્તિ ધરાવતું; પરાક્રમી/સક્ષમ પ્રજા; ગુપ્તચર કાર્ય માટે યોગ્ય ગુપ્ત માર્ગો/ક્ષેત્રો; પશુધનમાં સમૃદ્ધ અને અતિ દૈવાધીન નહીં (વ્યવહારુ); પાણી, દૃઢ જમીન અને માર્ગો ધરાવતું; ઉત્તમ, વિવિધ અને બહુ પ્રમાણમાં વેપારવસ્તુઓ ધરાવતું; કર અને દંડ સહન કરવાની ક્ષમતા; મહેનતી ખેડૂત; મૂર્ખ સ્વામીઓના પ્રભુત્વમાં નહીં અને મુખ્યત્વે સન્માનનીય વર્ગોથી ભરેલું; તથા ભક્ત અને શુચિ/શિસ્તબદ્ધ લોકો—આ જનપદ‑સંપત્તિ છે.
FAQs
They are logistics prerequisites: movement of troops, trade, taxation, and administrative reach depend on transport and survivable terrain.
A fiscally resilient tax base: the population and economy can sustain revenue extraction and penalties without collapse or revolt.