Devanagari script वाग्मी प्रगल्भः स्मृतिमतिबलवानुदग्रः स्ववग्रहः कृतशिल्पोऽव्यसनो दण्डनाय्युपकारापकारयोर्दृष्टप्रतीकारी ह्रीमानापत्प्रकृत्योर्विनियोक्ता दीर्घदूरदर्शी देशकालपुरुषकारकार्यप्रधानः संधिविक्रमत्यागसम्यमपणपरच्छिद्रविभागी संवृतोऽदीनाभिहास्यजिह्मभ्रुकुटीक्षणः कामक्रोधलोभस्तम्भचापलोपतापपैशुन्यहीनः शक्लः स्मितोदग्राभिभाषी वृद्धोपदेशाचार इत्यात्मसम्पत् ॥ कZ_०६.१.०६ ॥
Transliteration vāgmī pragalbhaḥ smṛtimatibalavānudagraḥ svavagrahaḥ kṛtaśilpo'vyasano daṇḍanāyy upakārāpakārayor dṛṣṭapratīkārī hrīmān āpatprakṛtyor viniyoktā dīrghadūradarśī deśakālapuruṣakārakāryapradhānaḥ saṃdhivikramatyāgasamyamapaṇaparacchidravibhāgī saṃvṛto'dīnābhihāsyajihmabhrukuṭīkṣaṇaḥ kāmakrodhalobhastambhacāpalopatāpapaiśunyahīnaḥ śaklaḥ smitodagrābhibhāṣī vṛddhopadeśācāra ity ātmasampat
Translation રાજાની આત્મ-સંપત્તિ આ છે: વાક્ચાતુર્ય; આત્મવિશ્વાસ; દૃઢ સ્મૃતિ અને બુદ્ધિ; શારીરિક તથા નૈતિક બળ; ઉદારતા/ઉચ્ચમનસ્કતા; આત્મસંયમ; કલા/કૌશલ્યમાં તાલીમ; વ્યસનરહિતતા; દંડ યોગ્ય રીતે લાગુ કરવાની ક્ષમતા; ઉપકાર અને અપકાર માટે પ્રત્યક્ષ અને સમયોચિત પ્રતિદાન/પ્રતિકાર; લાજ/નૈતિક સંયમ; સામાન્ય સમયમાં અને આપત્તિમાં સાધનોનો યોગ્ય વિનિયોગ; દીર્ઘદૃષ્ટિ; દેશ-કાળ, માનવબળ, પ્રયત્ન અને કાર્ય મુજબ પ્રાથમિકતા નક્કી કરવી; સંધિ, બળપ્રયોગ, ત્યાગ, સંયમ, વેપાર અને શત્રુની કમજોરીઓનો ઉપયોગ—એનો વિવેકપૂર્ણ ભેદ અને અમલ; ગુપ્તતા/સાવચેતી; દિનતા, ઉપહાસ, કૂટિલતા અને ક્રોધભરી ભ્રુકુટી-દૃષ્ટિ વિના સ્થિરતા; કામ, ક્રોધ, લોભ, અહંકાર, ચંચળતા, દ્વેષ, ઈર્ષ્યા અને પરનિંદા વિના હોવું; મનોહર વ્યક્તિત્વ; મૃદુ સ્મિત સાથે ઉષ્માભર્યું અને મિતભાષણ; તથા વડીલોના ઉપદેશ અનુસાર આચરણ—આ આત્મ-સંપત્તિ છે.
Word by Word वाग्मी eloquent; possessing command of speech प्रगल्भः bold; confident; self-possessed स्मृतिमत् having good memory; mindful उदग्रः energetic; high-spirited; elevated स्ववग्रहः self-controlled; having restraint over oneself कृतशिल्पः trained; skilled; educated in arts/skills अव्यसनः free from vices/addictions दण्डनायी able to administer punishment; skilled in penal policy उपकार benefit; service; help अपकारयोः harm; injury; wrongdoing दृष्टप्रतीकारी one who responds appropriately to evident benefit or harm; prompt in countermeasures ह्रीमान् modest; possessing a sense of shame/propriety प्रकृत्योः of the state-elements (prakṛtis) विनियोक्ता an assigner/administrator; one who deploys resources appropriately दीर्घदूरदर्शी far-sighted; able to foresee long-range outcomes देशकालपुरुषकारकार्यप्रधानः one who gives primacy to place, time, human effort, and the nature of the task सन्धि treaty/peace (as a policy option) विक्रम advance/attack; exertion of force त्याग concession; relinquishment; giving up सम्यम restraint; self-control/holding back परच्छिद्र enemy’s weak points/vulnerabilities विभागी discerning; able to distinguish and allocate appropriately (among policies/contexts) संवृतः guarded; discreet; self-contained अदीनः not dejected; not mean-spirited अभिहास्य not laughable; not a subject of ridicule अजिह्म not crooked; straightforward भ्रुकुटीक्षणः with a frown/knitted-brow look (i.e., stern in appearance when needed) स्तम्भ stubbornness; arrogance-induced rigidity उपताप distress; vexation; anxiety पैशुन्य slander; malicious gossip; tale-bearing शक्लः well-formed; of good appearance/physique स्मित smile; gentle smiling उदग्र uplifted/bright (tone) अभिभाषी speaks in a pleasant, bright manner; courteous speaker उपदेश instruction; counsel आचारः one whose conduct follows elders’ instruction; disciplined by counsel इति thus; so (marking the end of the list) आत्मसम्पत् personal endowments/qualities (of the ruler/minister) More Details FAQs Capacity-based allocation: the ruler must reassign funds, personnel, and priorities differently in emergencies versus normal administration.
As credibility management: rewarding service and responding to harm in visible, timely ways to shape incentives and deter opportunism.
