Sutra 15
Devanagari script
उक्ताः प्रत्यङ्गभूतास्ताः प्रकृता राजसम्पदः ॥ कZ_०६.१.१५च्द् ॥
Transliteration
uktāḥ pratyaṅgabhūtās tāḥ prakṛtā rājasampadaḥ
Translation
રાજ્યના ઉપાંગ (સહાયક અંગ) તરીકે જણાવેલ તે પ્રકૃતિઓ જ ખરેખર રાજાની સંપત્તિ (રાજસંપદા) છે.
Word by Word
उक्ताःhaving been stated; declared
उक्ताः:
TypeParticiple
Rootवच् (√वच्)
Formकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग/स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘said/declared’ (agreeing with ताः)
प्रत्यङ्गभूताःbeing subsidiary limbs; constituting auxiliary parts
प्रत्यङ्गभूताः:
TypeParticiple/Adjective
Rootभू (√भू)
Formसमास: प्रत्यङ्गस्य भूताः = ‘being (as) subsidiary parts’; कृदन्त (भूत, भूत-प्रत्यय), पुं/स्त्री, प्रथमा बहुवचन; विशेषण (ताः/राजसम्पदः इत्यस्य)
ताःthose (feminine plural)
ताः:
TypePronoun
Rootतद्
Formसर्वनाम, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
प्रकृताःconstituted; formed; treated as
प्रकृताः:
TypeParticiple/Adjective
Rootकृ (√कृ)
Formकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन; ‘made/constituted/formed’ (agreeing with ताः/सम्पदः)
राजसम्पदःthe king’s resources/wealth; royal assets
राजसम्पदः:
TypeNoun
Rootसम् + पद् (√पद्)
Formसमास: राज्ञः सम्पदः; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
Entities Mentioned
R
rāja (king/state executive)P
prakṛti (state elements)FAQs
It treats the strength of institutions and constituent elements as the ruler’s real resources, not merely money or territory.