Sutra 14

Devanagari script

गण्यपण्येष्वष्टभागं पण्यमूल्येष्वपहरतः षण्णवतिर्दण्डः ॥ कZ_०४.२.१४ ॥

Transliteration

gaṇyapaṇyeṣv aṣṭabhāgaṃ paṇyamūlyeṣv apaharataḥ ṣaṇṇavatir daṇḍaḥ

Translation

ગણતરીથી માપી શકાય એવા માલમાં જે વ્યક્તિ માલના મૂલ્યનો આઠમો ભાગ અપહરણ કરે છે, તેને 96 પણનો દંડ થાય છે.

Word by Word

• गण्यपण्येषु: in the case of countable goods (sold by number)
• Type: Noun
• Root: गण्यपण्य
• Form: सप्तमी-बहुवचनम् (locative plural), नपुंसकलिङ्गम्; समासः: गण्य + पण्य (गण्यं च तत् पण्यं च/गण्यपण्यम्)

• अष्टभागम्: one-eighth (share/portion)
• Type: Noun
• Root: अष्टभाग
• Form: द्वितीया-एकवचनम् (accusative singular), पुल्लिङ्गम्; समासः: अष्टानां भागः (one-eighth share)

• पण्यमूल्येषु: in the prices/values of goods
• Type: Noun
• Root: पण्यमूल्य
• Form: सप्तमी-बहुवचनम् (locative plural), नपुंसकलिङ्गम्; समासः: पण्यस्य मूल्यं (price/value of goods)

• अपहरतः: of one who misappropriates/takes away
• Type: Verb
• Root: अप-हृ
• Form: वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः (present active participle), परस्मैपदम्; प्रथमा-एकवचनम् (nom. sg.), पुल्लिङ्गम्; अर्थः: ‘अपहरन्’ (one who takes away/embezzles)

• षण्णवतिः: ninety-six
• Type: Noun
• Root: षण्णवति
• Form: प्रथमा-एकवचनम् (nominative singular), स्त्रीलिङ्गम्; संख्या (96)

• दण्डः: the fine/penalty
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: प्रथमा-एकवचनम् (nominative singular), पुल्लिङ्गम्

Entities Mentioned

• merchant
• consumer
• market inspector (implied)

More Details

FAQs

What are 'gaṇyapaṇya' in administrative terms?

Goods sold by count (units/pieces), where cheating occurs by under-delivery or manipulating unit counts/valuation.

Why specify a fraction (one-eighth)?

It standardizes enforcement by linking fraud magnitude to a clear threshold, enabling predictable adjudication.