Sutra 6
Devanagari script
अन्यत्र भ्रेषोपनिपाताभ्यां नष्टं विनष्टं वाभ्यावहेयुः ॥ कZ_०४.१.०६ ॥
Transliteration
anyatra bhreṣopanipātābhyāṃ naṣṭaṃ vinaṣṭaṃ vābhyāvaheyuḥ
Translation
ભ્રેષ (ધસારો/અકસ્માત) અથવા ઉપનિપાત (અચાનક આપત્તિ/હુમલો) સિવાય, નુકસાન કે વિનાશ માટે તેઓ જવાબદાર ગણાશે।
Word by Word
अन्यत्रotherwise; in other cases
अन्यत्र:
TypeIndeclinable
Rootअन्यत्र
Formअव्यय (देश/प्रसङ्गवाचक); अर्थे ‘elsewhere/otherwise’
भ्रेषlapse; mishandling; slip (leading to loss)
भ्रेष:
TypeNoun
Rootभ्रेष
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (सन्दर्भे ‘भ्रेषः’ इति); ‘भ्रंश/च्युतिः’ इत्यर्थे
उपनिपाताभ्याम्by/through (two causes:) accident; sudden mishap
उपनिपाताभ्याम्:
TypeNoun (action-noun)
Rootउप-नि-√पत्
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग (भाववाचक); तृतीया द्विवचन; ‘उपनिपात’ = ‘आकस्मिकपतन/आकस्मिकापत्तिः’
नष्टम्lost
नष्टम्:
TypeParticiple
Root√नश्
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘lost’
विनष्टम्destroyed; ruined
विनष्टम्:
TypeParticiple
Rootवि-√नश्
Formभूतकृदन्त (क्त); नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘destroyed/ruined’
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय; विकल्पार्थक
अभ्यावहेयुःthey should make good (the loss); should compensate/restore
अभ्यावहेयुः:
TypeVerb
Rootअभि-आ-√वह्
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; बहुवचन; ‘they should bring/produce/restore; should make good’
FAQs
To prevent unfair punishment when loss is due to uncontrollable events, while maintaining strict accountability in ordinary negligence or fraud.
Clear liability boundaries improve compliance and reduce litigation/appeals driven by perceived injustice.