Sutra 11

Devanagari script

मानहीने हीनावहीनं वेतनं तद्द्विगुणश्च दण्डः तुलाहीने हीनचतुर्गुणो दण्डः सूत्रपरिवर्तने मूल्यद्विगुणः ॥ कZ_०४.१.११ ॥

Transliteration

mānahīne hīnāvahīnaṃ vetanaṃ taddviguṇaśca daṇḍaḥ tulāhīne hīnacaturguṇo daṇḍaḥ sūtraparivartane mūlyadviguṇaḥ

Translation

નક્કી કરેલા માપ/કદમાં ઘટાડો હોય તો મજૂરી ઘટાડાના પ્રમાણમાં ઘટાડવી અને ઘટાડાનો બમણો દંડ કરવો. વજનમાં ઘટાડો હોય તો ઘટાડાનો ચારગણો દંડ. સૂત બદલી નાખવામાં આવે તો (સૂતના) મૂલ્યનો બમણો દંડ.

Word by Word

• मानहीने: when the standard measure is deficient
• Type: Noun
• Root: मान
• Form: सप्तमी-एकवचनम् (अधिकरणे); नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे प्रयोगः; 'मान-हीन' = मानस्य हीनः (मानाभावः)

• हीनात्: from/than the deficient (standard)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: हीन
• Form: पञ्चमी-एकवचनम्; 'हीन' = न्यून/अल्प

• अवहीनम्: non-deficient (i.e., full)
• Type: Adjective
• Root: अवहीन
• Form: द्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गे (वेतनम् इति विशेष्यस्य)

• वेतनम्: wage; remuneration
• Type: Noun
• Root: वेतन
• Form: प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम्

• तत्: that (in that case)
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम् (दण्डः इत्यस्य निर्देशः)

• द्विगुणः: twofold; double
• Type: Adjective
• Root: द्वि + गुण
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्गम् (दण्डः इत्यस्य विशेषणम्)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक अव्ययम्

• दण्डः: penalty; fine
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्

• तुलाहीने: when the weighing-scale is deficient
• Type: Noun
• Root: तुला
• Form: सप्तमी-एकवचनम्; 'तुला-हीन' = तुलायां हीनः/तुलाया हीनता (weighing-scale deficiency)

• हीनचतुर्गुणः: four times (the amount); quadruple
• Type: Adjective
• Root: हीन + चतुर् + गुण
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; अर्थः: 'हीनस्य (अपराधस्य) चतुर्गुणः' (penalty four times)

• दण्डः: penalty; fine
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्गम्

• सूत्रपरिवर्तने: in the alteration/tampering of the measuring cord
• Type: Noun
• Root: सूत्र
• Form: सप्तमी-एकवचनम्; 'सूत्र-परिवर्तन' = सूत्रस्य परिवर्तनम् (alteration of the string/cord used for measurement)

• मूल्यद्विगुणः: double the value (as penalty)
• Type: Adjective
• Root: मूल्य + द्वि + गुण
• Form: प्रथमा-एकवचनम्; पुंलिङ्गम् (दण्डः इत्यस्य विशेषणम्); अर्थः: मूल्यस्य द्विगुणः

Entities Mentioned

• weavers
• inspectors/market authority (implied)

More Details

FAQs

Why is short-weight punished more heavily than short-measure here?

Short-weight directly manipulates material quantity/value and is harder for buyers to detect, so the deterrent is stronger (4×).