निर्वर्तनविषमः पिण्डविषमः वर्णविषमः अर्घविषमः मानविषमः मापनविषमः भाजनविषमः इति हरणोपायाः ॥ कZ_०२.८.२१f ॥
nirvartanaviṣamaḥ piṇḍaviṣamaḥ varṇaviṣamaḥ arghaviṣamaḥ mānaviṣamaḥ māpanaviṣamaḥ bhājanaviṣamaḥ iti haraṇopāyāḥ
આ ગેરવહીવટ/અપહરણના ઉપાયો છે— નિવર્તન (પ્રક્રિયા/ટર્નઓવર)માં અસંગતિ; પિંડ (થોક લોટ)માં અસંગતિ; વર્ણ (ગ્રેડ/વર્ગીકરણ)માં અસંગતિ; અર્ઘ (મૂલ્યાંકન)માં અસંગતિ; માન (માનક માપ)માં અસંગતિ; માપન (માપવાની પ્રક્રિયા)માં અસંગતિ; અને ભાજન (પાત્ર/વાસણ)માં અસંગતિ।
Kauṭilya treats corruption as operational: it occurs through process steps (grading, measuring, containerizing), so controls must exist at each step, not only at final totals.