Sutra 10
Devanagari script
चिकित्सकः प्रच्छन्नव्रणप्रतीकारकारयितारमपथ्यकारिणं च गृहस्वामी च निवेद्य गोपस्थानिकयोर्मुच्येत अन्यथा तुल्यदोषः स्यात् ॥ कZ_०२.३६.१० ॥
Transliteration
cikitsakaḥ pracchannavraṇapratīkārakārayitāram apathyakāriṇaṃ ca gṛhasvāmī ca nivedya gopasthānikayor mucyeta anyathā tulyadoṣaḥ syāt
Translation
વૈદ્ય—અને એ જ રીતે ગૃહસ્વામી પણ—છુપાયેલા ઘાવની સારવાર કરાવવા ઇચ્છનારને, તેમજ પથ્ય/નિર્ધારિત નિયમોના વિરુદ્ધ વર્તનારને જાણ કરવી; જાણ કરવાથી ગોપ અને સ્થાનિક અધિકારીઓ સમક્ષ તે દોષમુક્ત થાય છે; નહિંતર સમાન દોષ લાગશે.
Word by Word
चिकित्सकःthe physician
चिकित्सकः:
TypeNoun
Rootचिकित्सक
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन
प्रच्छन्न-व्रण-प्रतीकार-कारयितारम्the one who gets the remedy for a concealed wound done
प्रच्छन्न-व्रण-प्रतीकार-कारयितारम्:
TypeNoun
Rootकारयितृ (√कृ, णिच्)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; समासः: प्रच्छन्नव्रणस्य प्रतीकारः, तस्य कारयिता
अपथ्य-कारिणम्and the one who acts improperly (medically unwholesomely)
अपथ्य-कारिणम्:
TypeNoun
Rootकारिन् (√कृ)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-एकवचन; अपथ्यं करोतीति
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
गृह-स्वामीthe master of the house
गृह-स्वामी:
TypeNoun
Rootस्वामिन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; गृहस्य स्वामी
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
निवेद्यhaving reported
निवेद्य:
TypeVerb
Root√विद् (निवेदयति)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); ‘having informed/reported’
गोप-स्थानिकयोःto the gopa and the sthānika (officials)
गोप-स्थानिकयोः:
TypeNoun
Rootगोप; स्थानिक
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी/सप्तमी-द्विवचन (प्रयोगे अधिकरण/सम्प्रदानभावः); ‘of/to the gopa and the sthānika’
मुच्येतshould be released (from liability)
मुच्येत:
TypeVerb
Root√मुच्
Formलोट्/विधिलिङ्?—विधिलिङ् (optative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘should be released/shall be absolved’
अन्यथाotherwise
अन्यथा:
TypeIndeclinable
Rootअन्यथा
Formअव्यय; ‘otherwise’
तुल्य-दोषःan equal fault/culpability
तुल्य-दोषः:
TypeNoun
Rootदोष
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-एकवचन; तुल्यो दोषो यस्य
स्यात्would be / should be
स्यात्:
TypeVerb
Root√अस्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
Entities Mentioned
P
physicianH
householderS
suspect with concealed woundsG
gopaS
sthānikaFAQs
Hidden injuries can be evidence of violence, theft, or flight from justice; physicians become key nodes for detecting offenders.
Imposing ‘equal guilt’ for non-reporting turns private actors into compliance partners and reduces safe havens for criminals.